Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900–1550

Onlangs heb ik voor een tweede keer een bezoek gebracht aan BRUSK, de gloednieuwe kunsthal in Brugge – een van de zeldzame bouwprojecten die binnen de voorziene tijd én binnen het voorziene budget zijn gebleven. Deze keer voor een geleid bezoek met gids aan Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900–1550, een cultuurhistorische tentoonstelling waarin meer dan 250 fascinerende kunst- en erfgoedobjecten te zien zijn.

De stukken komen uit vermaarde internationale museumcollecties, waaronder de National Gallery, de Biblioteca Apostolica Vaticana, het Louvre, de Bodleian Libraries, het Kunsthistorisches Museum, de British Library, het Metropolitan Museum of Art en het Rijksmuseum, met topstukken als de Passie van Christus van Hans Memling (uit de Galleria Sabauda in Turijn) en het Portret van Mehmet II van Gentile Bellini (uit de National Gallery). Indrukwekkend!

De stukken zijn gegroepeerd rond een aantal thema’s of ‘werelden’: de Noordzee, de Middellandse Zee, de hofcultuur, het christelijke Oosten en de nieuwe wereld. Er is héél veel te zien, en aan elk stuk hangt een heel verhaal vast. De tentoonstelling nodigt de bezoeker uit tot een bredere kijk – vandaar de naam Breedbeeld. We ontdekken hoe ideeën, mensen en goederen verbonden zijn met Brugge, en hoe culturen via Brugge verbonden zijn met elkaar. De expositie combineert historische artefacten met moderne audiovisuele middelen.

Het is vrij donker in de zaal, maar dat heeft een goede reden. Om de kostbare schilderijen maximaal te beschermen, moet lichtinval zo veel mogelijk vermeden worden. De grote, op het noorden gerichte ramen van de grote zaal van BRUSK zijn voor de gelegenheid volledig verduisterd.

Mijn persoonlijke interesse werd vooral gewekt door de vele schilderijen, manuscripten met prachtige kleurrijke miniaturen, enkele astronomische instrumenten zoals astrolabia en een draagbare zonnewijzer met kompas, en boeken met tekeningen van astrolabia en hemellichamen. Ook enkele oude kaarten zijn in Breedbeeld te zien – die niet allemaal Europa in het centrum van de wereld of het noorden bovenaan plaatsen.

Bij deze bijzonder boeiende en leerrijke tentoonstelling hoort ook een prachtig boek, verkrijgbaar in BRUSK én in de boekhandel: Verweven werelden van Brugge door Peter Frankopan (curator van de tentoonstelling), uitgegeven bij Hannibal Books. Ik had nog een boekenbon in een lade liggen en heb die gebruikt om het boek aan te schaffen (niet in de shop van BRUSK, maar achteraf in de boekhandel), en ik heb meteen ook maar een ander boek gekocht dat met de geschiedenis van Brugge te maken heeft: De kaart van 1562 uitvergroot – Brugge door de ogen van Marcus Gerards, uitgegeven bij De Boekenmaker. Dat boek gaat over een van de beroemdste kaarten die ooit van Brugge gemaakt zijn.

Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900–1550, nog tot 6 september dagelijks (behalve op maandag) in BRUSK, Brugge. Wil je achteraf thuis nog wat nagenieten of wat meer over de Brugse middeleeuwen te weten komen, dan is het boek beslist een aanrader!

bruskbrugge.be

Refik Anadol – Latent City

Vorige maand werd de gloednieuwe kunsthal BRUSK officieel geopend, in het hart van het Brugse museumkwartier. In tegenstelling tot een museum beschikt een kunsthal niet over een eigen collectie en is het louter een plaats voor tijdelijke tentoonstellingen. BRUSK beschikt over twee monumentale tentoonstellingshallen, gigantische ruimten zonder steunkolommen en héél hoge plafonds.

Tijdens het openingsweekend al zijn we er de twee openingstentoonstellingen gaan bezichtigen: Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900–1550 en Refik Anadol – Latent City. Over die laatste wil ik het hier hebben. (Wees gerust, Breedbeeld komt een volgende keer nog aan bod, na een al gepland vervolgbezoek.)

Latent City is de eerste solotentoonstelling op Belgische bodem van de Turks-Amerikaanse kunstenaar Refik Anadol. Anadol is een pionier in AI-gedreven mediakunst. Zijn werk was al te zien bij gerenommeerde musea als het MoMA in New York en het Guggenheim in Bilbao. Zijn grote kunstwerken worden specifiek gemaakt voor het gebouw waarin of waarop ze worden getoond. Het gaat om videokunst: gigantische bewegende bewegende beelden, niet gemaakt door, maar wel met de hulp van artificiële intelligentie, wat tot verrasssende creaties leidt. In BRUSK is een tien meter hoge ‘videosculptuur’ te zien, bestaande uit twee haaks op elkaar geplaatste videowanden met spiegels op het plafond en op de vloer. De hallucinerende beelden worden aangestuurd door data, een combinatie van historische en realtime data uit Brugge.

De hal is donker, en wanneer je binnenkomt wordt je aandacht meteen naar het gigantische bewegende kunstwerk getrokken. Je kan er heel lang naar staan of zitten kijken, en je ziet steeds nieuwe vormen. Ter afwisseling kan je in dezelfde hal de kleinere bewegende digitale schilderijen uit Anadols Latent City-serie bekijken. De werken zijn gemaakt aan de hand van allerlei data uit andere steden, zoals Stockholm, Seoul en Berlijn.

In het Brugse Concertgebouw wonde ik ook een thema-avond bij rond de Brugse video-installatie van Refik Anadol. De kunstenaar gaf er een presentatie waarin hij uitgebreid over zijn kunst vertelde en zijn uiteenzetting illustreerde met foto’s en videobeelden. Hij ging ook in gesprek met journalist/reportagemaker Tim Verheyden, gekend van radio en tv.

Tussen presentatie en vraaggesprek werd het publiek getrakteerd op een muzikaal intermezzo, een experimenteel muziekstuk met als titel Trio van de Brits-Japanse componist Ben Nobuto, vertolkt door drie muzikanten van het Gentse Nemo-ensemble (fluit, keyboard en cello). Ik kende Nobuto nog niet, maar het verrassend fris klinkende stuk wist mij meteen te boeien. Soms deed het mij, door het repititieve karakter, wat denken aan Philip Glass, maar het is toch iets helemaal anders.

De videosculptuur die Anadol voor Brugge creëerde, maakt gebruik van Brugse data. Hij werkte daarvoor samen met het Brugse Stadsarchief. Data uit het Brugse architectonische en stedelijke verleden werden gecombineerd met realtime lokale weerdata. Het resultaat is verrassend én betoverend!

Refik Anadol – Latent City, nog tot 8 november dagelijks (behalve op maandag) in BRUSK, Brugge.

refikanadol.com
bennobuto.com
nemo-ensemble.com
youtu.be/UxQDG6WQT5s
bruskbrugge.be

Escher in het Paleis

Een tijdje geleden brachten we een bezoek aan Escher in het Paleis in Den Haag, een permanente tentoonstelling die helemaal gewijd is aan het fascinerende werk van Maurits Cornelis Escher (1898-1972). Deze grafisch kunstenaar staat bekend om zijn vlakvullingen, metamorfosen en intrigerende afbeeldingen van onmogelijke objecten. Escher maakte voornamelijk houtsneden, houtgravures en lithografieën.

Onlangs ben ik er via een YouTube-video achter gekomen dat Escher zich voor enkele van de onmogelijke objecten heeft laten inspireren door Roger Penrose, de Britse wis- en natuurkundige, kosmoloog en Nobelprijswinnaar. In 2020 won Penrose samen met Andrea Ghez en Reinhard Genzel de Nobelprijs voor natuurkunde voor zijn onderzoek aan zwarte gaten. Maar Penrose heeft niet alleen Escher geïnspireerd, het omgekeerde was evengoed waar!

Deze tentoonstelling, die niet alleen werk van Escher zelf, maar ook van Samuel Jessurun de Mesquita laat zien – Eschers leraar en ontdekker –, is gehuisvest in een bijzonder gebouw: het Paleis aan het Lange Voorhout. Hier woonde koningin Emma, de betovergrootmoeder van koning Willem-Alexander. Je hebt dus eigenlijk twee bezienswaardigheden voor de prijs van één: de Escher-collectie én het interieur van het Paleis. Emma kocht het paleis in 1896 en ging er wonen in 1901, toen haar dochter Wilhelmina trouwde met de Duitse prins Hendrik.

Tussen de vele kunstwerken van Escher (en enkele van de Mesquita) door, kunnen we dus ook genieten van de pracht en praal van dit paleis, met heel wat goudkleurige elementen in ramen, deuren, trappen etc. En er is eigenlijk nog een derde bezienswaardigheid wanneer je het gebouw bezoekt: in elke zaal hangt een opvallende kroonluchter – allemaal unieke exemplaren –, ontworpen door kunstenaar Hans van Bentem en bijna allemaal geïnspireerd op het werk van M.C. Escher.

Bij de kassa hadden we ons laten vertellen dat we voor een bezoek aan de tentoonstelling zo’n anderhalf uur nodig zouden hebben, maar dat cijfer is natuurlijk gebaseerd op de gemiddelde bezoeker, en dat zijn wij duidelijk niet. We hebben er net geen drie uur over gedaan. Dat komt uiteraard doordat ik bij heel wat van Eschers kunstwerken een onweerstaanbare drang voelde om Miche en Annelies wat uitleg te geven over wat ze precies zagen en wat er nu zo bijzonder aan was. Vlakvullingen, symmetrieën, tegengestelden, spiegelingen, perspectief, oneindigheid, optische illusies... Het zijn stuk voor stuk bijzonder boeiende zaken!

In de grote traphal hangt een uitvergrote reproductie van één van Eschers beroemdste prenten: Hand met spiegelende bol. Hier zien we de linkerhand van de kunstenaar, die een spiegelende bol vasthoudt. In de weerspiegeling op de bol zien we wat Escher zag toen hij het werk maakte: zichzelf, zittend op een armstoel, met op de achtergrond de muren, ramen en inboedel van de kamer, een boekenplank, en zijn hand op de voorgrond. Uiteraard is het beeld in de bol vervormd, aangezien het geen vlakke, maar een bolle spiegel is.

Onlangs nog kwam ik het werk van Escher tegen op een eerder onverwacht moment: tijdens het lezen van het nieuwste boek van Thomas Hertog, Het onstaan van de tijd, waar de auteur Eschers Cirkellimiet IV gebruikt als illustratie van een tweedimensionale dwarsdoorsnede van een anti-de Sitter-ruimte. Het is een houtsnede met een zich eindeloos herhalende figuur van witte engelen en zwarte demonen. In het midden van de cirkel zijn er een relatief klein aantal duidelijke, grote figuren. Het patroon herhaalt zich tot aan de rand van de cirkel, maar daarbij worden de figuurtjes steeds talrijker, kleiner en minder duidelijk. Op de rand vervagen ze in een oneindige fractaal! Dit kunstwerk hebben we in de tentoonstelling niet zien hangen, maar wel een regelmatige vlakvulling met dezelfde figuurtjes, en ook andere cirkellimieten (Cirkellimiet II, met rode, witte en zwarte kruisjes, en Cirkellimiet III, met kleurrijke vissen), allemaal volgens hetzelfde principe.

Op de bovenste verdieping kunnen we zelf experimenteren met een spiegelende en een doorzichtige glazen bol, en kunnen we ons laten fotograferen in de ‘Escher-kamer’. Zo’n kamer hebben we eerder al gezien, onder andere in Technopolis in Mechelen. Met Escher heeft dit weinig te maken, maar het past wel in het thema van optische illusies. Dit soort kamer wordt een Ames-kamer genoemd, naar zijn ontwerper, de Amerikaanse wetenschapper Aldelbert Ames.

Deze tentoonstelling is echt een aanrader voor al wie van kunst, wiskunde, optische illusies en doordenkertjes houdt.

escherinhetpaleis.nl
youtu.be/f7kW8xd8p4s – The Art of the Impossible: MC Escher and Me – Secret Knowledge 1/2
youtu.be/1CYrGpd8k5w – The Art of the Impossible: MC Escher and Me – Secret Knowledge 2/2

Space – The Human Quest

Al sinds eind april loopt in Antwerp Expo de tentoonstelling Space – The Human Quest. Om een heleboel redenen was ik er nog niet eerder geraakt, maar afgelopen weekend heb ik de expo samen met mijn gezin eindelijk kunnen bezoeken. Het was even zoeken naar de ingang, want we konden Antwerp Expo niet binnen langs de gebruikelijke ingangen aan de Jan van Rijswijcklaan. We moesten via de ‘achteringang’ aan de Vogelzanglaan. Toch een beetje vreemd voor een groots opgezette tentoonstelling die wordt aangekondigd als ‘de grootste ruimtevaartexpo van Europa’.

Goed punt: er is een audiogids, in tegenstelling tot de vorige grote ruimtevaarttentoonstelling die we in 2015 bezochten in Brussels Expo: Gateway to Space. Nog een goed punt: er zijn aparte versies van de audiogids voor volwassenen en voor kinderen, zodat iedere bezoeker de uitleg krijgt op een aangepast niveau.

De tentoonstelling begint met een mooie videocompilatie die in enkele minuten tijd op drie videoschermen de geschiedenis van de (bemande) ruimtevaart samenvat, en zelfs een blik werpt op de plannen voor de nabije toekomst. Daarna kun je op eigen tempo doorheen de rest van de tentoonstelling wandelen en de uitleg beluisteren via de audiogids. Wie geen zin heeft in de audiogids, kan ook de wat beknoptere begeleidende teksten lezen.

Space – The Human Quest laat op 2.000 m² tal van historische objecten, modellen en replica’s van ruimtetuigen zien, voornamelijk van de NASA en de ESA. Enkele van die replica’s (her)kende ik van eerdere tentoonstellingen. Het horizontaal opgestelde model met de verschillende trappen van de Saturnus V-maanraket leek verdacht veel op het model dat ik in 2014 op de ruimtevaarttentoonstelling in Utrecht had gezien (A Human Adventure), en als ik me niet vergis was ook de replica op ware grootte van de neus van de spaceshuttle hetzelfde exemplaar dat in Utrecht opgesteld stond. In dat model kun je ontdekken hoe de cockpit van een spaceshuttle eruit ziet.

Maar de tentoonstelling in Antwerpen liet nog veel meer moois zien: een kopie van een Russische Vostok, een Mercury-capsule, een Gemini-capsule en een Apollo-capsule. Geen échte ruimtevaartuigen, maar allemaal kopies dus. Die geven een perfect beeld van hoe zo’n ruimtetuig eruit ziet, maar het is natuurlijk indrukwekkender om naast een échte Apollo-capsule te staan, die in de ruimte heeft gevlogen en de sporen van de terugkeer door de atmosfeer vertoont, zoals de Friendship 7 van John Glenn of de Columbia die de Apollo 11-astronauten naar de maan bracht, toestellen die ik in het National Air and Space Museum in Washington kon aanschouwen, of de Kitty Hawk, de commandomudule van Apollo 14, die ik in het Kennedy Space Center bezocht.

The Human Quest is een mooi opgezette tentoonstelling die heel wat boeiend materiaal laat zien. Na het eerste deel van de expo – de ‘space tunnel’ – kom je in een grote zaal waar een levensgrote replica van een maanlander staat opgesteld. Het blijft indrukwekkend om te zien hoe groot zo’n ding in het echt is. Thuis heb ik er een kleiner model van staan, drie jaar geleden zelf gebouwd met Lego. Meer dan een half leven geleden heb ik ook nog eens een Revell-model van de maanlander gebouwd, maar dat exemplaar heeft de tand des tijds niet overleefd. In de buurt van de maanlander staat ook een opengewerkt model van de maanlander-cockpit en een model van een Lunar Rover, de maanauto die de astronauten van de latere maanvluchten in staat stelde om een groter gebied rond hun lander te verkennen.

Maar de tentoonstelling bevat niet enkel kopies of schaalmodellen van ruimtetuigen, er zijn nog heel wat andere interessante dingen te zien, zoals historische foto’s en documenten, een mooie ruimtevaart-postzegelverzameling, een door zeven Apollo-astronauten gesigneerd exemplaar van Hergé’s Kuifje-album On a marché sur la Lune (Mannen op de Maan), een origineel Apollo 11-vluchtplan, verzekeringsenveloppes van Apollo-astronauten, artefacten die in de ruimte hebben meegevlogen, door de astronauten gesigneerde foto’s, etc.

De verzekeringsenveloppes waren enveloppes met ruimtevaart-postzegels en speciale Apollo-gerelateerde opdrukken, gesigneerd door de astronauten. Omdat de maanastronauten indertijd geen levensverzekering konden afsluiten – geen enkele verzekeringsmaatschappij durfde het risico nemen – hadden ze zelf een manier bedacht om hun gezin financieel veilig te stellen mochten ze hun ruimtevlucht niet overleven. Stel dat de astronauten tijdens hun maanreis omgekomen zouden zijn, dan zouden hun weduwes de enveloppes achteraf ongetwijfeld voor een aanzienlijk bedrag hebben kunnen verkopen.

Ook het beeldje Fallen Astronaut van Paul Van Hoeydonck krijgt de nodige aandacht. Van Hoeydoncks aluminium beeldje (8,5 cm groot) is tot nu toe het enige kunstwerk op een ander hemellichaam – en de kunstenaar is een Belg, daar mogen we toch wel een beetje trots op zijn. Een poosje geleden werd op Canvas nog een documentaire over het kunstwerk en zijn kunstenaar uitgezonden (helaas niet langer beschikbaar op VRT Max, ze hadden wellicht extra serverruimte nodig voor De Kampioenen en andere belangrijk archiefmateriaal).

Uiteraard worden ook de twee Belgische astronauten, Dirk Frimaut en Frank De Winne, in de picture geplaatst met foto’s, video’s, persoonlijke voorwerpen (o.a. Frimouts crew notebook) en ruimtepakken (Frimouts flight suit en De Winnes Russische drukpak). Dirk Frimout is ondertussen met pensioen, maar Frank De Winne is momenteel nog actief als hoofd van het opleidingscentrum voor ESA-astronauten in Keulen. Tijdens zijn tweede ruimtevlucht in 2009 werd De Winne de eerste Europese gezagvoerder van het internationaal ruimtestation.

De tentoonstelling heeft nog veel meer moois in petto. Je hebt nog tot 16 oktober de tijd om het zelf in Antwerpen te gaan ontdekken.

www.xpospace.be

BEE XXL

BEE XXL is de naam van net nieuwste openluchtkunstproject van Wim Tellier. De kunstenaar maakte foto’s van enkele kleurrijke inheemse bloemen en plaatste uitvergrotingen ervan op verschillende locaties in Knokke-Heist: in het Zwin, op het Heldenplein, op het dak van het AZ Zeno, op het Rubensplein, in het golfterrein en langs de oever van de Put van de Cloedt (bij Duinenwater). Hij stuurde een drone de lucht in en maakte prachtige luchtopnamen, zowel foto’s als videobeelden.

De beelden illustreren de bijzondere landschappelijke en architecturale diversiteit van Knokke-Heist. De zes uitvergrote bloemen zijn van 4 tot 20 september gratis te bekijken op het strand, ter hoogte van de Meerlaan (vlakbij het casino). Dat is de plek waar dit jaar wegens corona geen internationaal vuurwerkfstival plaatsvond.

De bloemen zijn maar liefst 500 keer uitvergroot. Zo weet je meteen waar die XXL voor staat. Het zijn geen rechthoekige of vierkante foto’s, maar de bloemen zijn helemaal uitgeknipt. Ze liggen stevig verankerd op het strand.

Met dit project vraagt Tellier aandacht voor de bijen als levensnoodzakelijke dieren voor het behoud van onze biodiversiteit. (En nu weet je ook waar BEE voor staat.) Hij vond de geknipte partner in de gemeente Knokke-Heist, die zich graag als bijengemeente profileert en bijzondere aandacht schenkt aan specifieke bloemenweiden en inzet op natuurbeleving en gezonde lucht. De badstad werd in 2015 zelfs verkozen tot bijenvriendelijkste gemeente van Vlaanderen. BEE XXL is niet Telliers eerste openluchtkunstwerk in de riante kustgemeente. Eerder legde hij al een gigantische foto van een krab op het strand, en twee jaar geleden sierde hij het zilte zand met het woord ‘respect’, dat hij vervolgens filmde vanuit een helikopter.

Wim Tellier is niet de eerste de beste. Deze hedendaagse kunstenaar van eigen bodem exposeerde al in zestig landen, zelfs tot in Antarctica! Hij is bekend voor zijn installaties met reuzegrote foto’s.

Meer info over het project vind je op de website van Knokke-Heist, via onderstaande link.

www.knokke-heist.be

Van Eyck in Brugge

Nu het nieuws al maanden wordt gedomineerd door de coronacrisis, zou je bijna vergeten dat 2020 uitgeroepen werd tot het Van Eyckjaar. Begin dit jaar was er in het Museum voor Schone Kunsten (MSK) in Gent een grote tentoonstelling onder de naam Van Eyck. Een optische revolutie. Ik wou daar heel graag naartoe, maar toen kwam de coronalockdown roet in het eten gooien, waardoor ook deze tentoonstelling vroegtijdig afgebroken werd. Verlengen was jammer genoeg niet mogelijk, aangezien heel wat voor de expositie geleende kunstwerken terug naar hun eigenaars moesten.

Centraal in de tentoonstelling stond de restauratie van het bekendste werk van de gebroeders Jan en Hubert van Eyck: het Lam Gods. De gerestaureerde panelen van dit veelluik zijn ondertussen terug te bekijken in de Gentse Sint-Baafskathedraal.

Maar gelukkig is er nog het internet! Toerisme Vlaanderen (ook gekend als VisitFlanders), zeg maar het Vlaamse bureau van toerisme, postte op zijn YouTube-kanaal een reeks video’s onder de titel Stay At Home Museum. In de eerste aflevering gidst co-curator Till-Holger Borchert ons langs de meesterwerken van de Van Eyck-expo. Zo kunnen we tóch nog zien wat we in Gent gemist hebben.

Inmiddels is ook Brugge op de kar van het Van Eyckjaar gesprongen, zij het dan met een iets bescheidener tentoonstelling. In het Groeningemuseum kun je nog tot 6 september naar de expo Van Eyck in Bruges. Afgelopen zondag zijn we er een kijkje gaan nemen.

Allereerst een waarschuwing: als je speciaal hiervoor naar Brugge komt, kun je wat ontgoocheld zijn. Er zijn slechts twee schilderijen van Jan van Eyck te zien: Madonna met kanunnik Joris van der Paele en Portret van Margareta van Eyck. Daarnaast is er nog een derde schilderij, Maria met kind in een interieur, niet van de hand van Van Eyck zelf, maar van een van zijn navolgers, duidelijk in de stijl van de meester.

Madonna met kanunnik Joris van der Paele, het pronkstuk van de tentoonstelling in Brugge, is na het Lam Gods het tweede grootste schilderij van Van Eyck. Ik ken het werk overigens al vanaf mijn prilste jeugd. Ik herinner me het schilderij nog heel goed uit mijn Artis-boek over de Vlaamse Primitieven. (Je weet wel: Artis-punten verzamelen en inruilen tegen foto’s, boek kopen, zelf de foto’s erin plakken.)

Verder kun je op deze kleine expo ook nog archiefdocumenten en recente onderzoeksresultaten zien, die een nieuw licht laten schijnen op het werk en leven van de schilder. Bijzonder interessant is het te zien hoe via infraroodreflectografie (IRR) de ondertekeningen zichtbaar gemaakt kunnen worden. IRR registreert het koolstofhoudend materiaal in een schilderij. Vaak is dat de ondertekening, soms ook de verf. Soms zijn er opmerkelijke verschillen te zien tussen de ondertekening en het afgewerkte schilderij.

Met hetzelfde toegangskaartje – gratis voor inwoners van Brugge – kun je daarna overigens ook de permanente collectie van het museum bezoeken, met onder andere werken van andere Vlaamse primitieven (Hans Memling en Gerard David), het maniërisme (Pieter Pourbus), neoclassicistische werken (Joseph Odevaere en Joseph Ducq), Vlaams expressionisme en 20e-eeuwse moderne kunst (René Magritte, Roger Raveel, Raoul De Keyser).

Wij vonden een bezoekje toch wel de moeite waard, en we hebben er beslist een en ander van opgestoken.

www.mskgent.be/nl/tentoonstellingen/van-eyck
www.museabrugge.be
www.museabrugge.be/kalender/tentoonstellingen/jan-van-eyck-in-bruges-1
www.visitflanders.com
www.youtube.com/watch?v=1IZxr6eGJqk&vl=nl

Van Gogh: The Immersive Experience

We hadden ’m bijna gemist, maar gelukkig voor ons werd deze expo met drie weken verlengd: Van Gogh: The Immersive Experience, in de Beurs van Brussel.

Wie een expo met originele schilderijen van de meester verwacht, zal bedrogen uitkomen. Aan de reacties op de Facebookpagina van het evenement te zien, voelen een aantal bezoekers zich inderdaad om die reden een beetje bedot. Maar wie de moeite neemt om op voorhand eventjes de website van het evenement te bezoeken, is natuurlijk beter voorbereid en weet natuurlijk dat dit geen gewone schilderijententoonsteling is.

Op de affiche staat ook duidelijk vermeld dat het gaat om een ‘360° digital art experience’, en dat is precies wat het is. Niet te vergelijken dus met een bezoekje aan het Van Gogh Museum in Amsterdam (wat we in 2011 al deden). Na een kleinere ruimte met 3D-recreaties van de bekende vaas met zonnebloemen en de slaapkamer in Arles, kom je in de grote, majestatische hal die het hart van het neoclassicistische Beursgebouw vormt.

Die hal is ook het hart van de digitale expo. Op de hoge wanden van de verduisterde ruimte worden bewegende beelden geprojecteerd van heel wat bekende schilderijen van Van Gogh. Bezoekers kunnen plaatsnemen op stoelen, in ligzetels of op de grond, terwijl ze zich onder de rustgevende tonen van newagemuziek kunnen vergapen aan gigantische projecties van onder andere De zaaier, Caféterras bij avond, Bloeiende amandeltakken, Zelfportret met verbonden oor, De aardappeleters, Zonnebloemen en mijn favoriete Van Gogh-schilderijen, De sterrennacht en Sterrennacht boven de Rhône. Plus nog een heleboel andere werken, te veel om op te noemen.

De projecties zijn te zien op alle muren en pilaren van de hal. Het loont dus de moeite om af en toe ook eens achterom te kijken. Het gaat om een reizende tentoonstelling, maar in Brussel zijn de projecties duidelijk aangepast aan het interieur van het Beursgebouw.

Aan het einde van de tentoonstelling kun je, voor twee euro extra, ook nog een virtual reality-ervaring meepikken: met een VR-bril maak je een reis door het landschap in Arles, waarbij je meerdere schilderijen tegenkomt op de plekken waar ze geschilderd zijn of waar Van Gogh zich ervoor liet inspireren. Wij lieten ons meevoeren in de virturle realiteit en kwamen tot de conclusie dat dit de twee euro extra zeker waard is, al ware het natuurlijk beter geweest als dit gewoon in de toegangsprijs was inbegrepen (zoals bij de Magritte-tentoonstelling van een goeie twee jaar geleden in Knokke-Heist).

Hoewel er dus geen enkel origineel schilderij te bezichtigen valt, durven we dit toch wel aan te raden voor de Van Gogh-liefhebbers. Door deze immersieve ervaring maak je op een heel andere manier kennis met Van Goghs werk. Door de digitale animaties en de VR komen de schilderijen op een heel bijzondere manier tot leven.

In een educatieve video gaan de makers van de tentoonstelling wel eventjes in de fout: daarin wordt immers gesteld dat Van Gogh aan een vorm van kleurenblindheid leed, maar die stelling blijkt niet te kloppen. Meer daarover vind je bij de vragen en antwoorden op de website van het Van Gogh Museum (vraag 52).

Nog tot 27 januari te bezichtigen in het centrum van Brussel.

Edit 2019-01-24: wegens aanhoudend succes werd deze tentoonstelling nogmaals verlengd tot 10 maart.

www.expovangogh.be
www.vangoghmuseum.nl

Fotolink

In het Cultuurcentrum van Knokke-Heist kun je nog tot en met 7 oktober terecht voor een indrukwekkende fototentoonstelling. Het gaat nochtans om het werk van plaatselijke amateurfotografen, maar ze moeten zeker niet onderdoen voor de professionals. In de bovenhal kun je terecht voor een overzicht van het werk van twee pioniers van de plaatselijke fotoclubs, André Devinck en Jacques Martens. In de benedenhal is werk te zien van twee fotoclubs (Diagonaal en Fotokring Knokke-Heist) en van Anne-Marie Maertens.

Met het werk van Anne-Marie Maertens ben ik al geruime tijd vertrouwd. Ik volg haar op Facebook, waar ze dagelijks minstens één maar vaak meerdere foto’s post. Anne-Marie trekt elke dag met haar camera naar het strand en maakt daar telkens bijzonder imposante foto’s. Misschien denk je dat dat iedere dag min of meer hetzelfde soort foto oplevert, maar niets is minder waar.

De zee is telkens anders. Het ochtendgloren, de avondschemering, het wolkenspel, de wind en de golven zorgen voor taferelen die blijven verrassen en nooit vervelen, met een prachtig, voortdurend wisselend kleurenpalet.

Deze tentoonstelling is een bezoekje meer dan waard. Ben je in de buurt, loop dan beslist even binnen, ’t is gratis!

cultuur.knokke-heist.be/pagina/fotolink-2018

Mummies in Brugge

In het Oud Sint-Jan in Brugge loopt nog tot 11 november een tentoonstelling over mummies onder de naam Mummies in Bruges – Secrets of Ancient Egypt. Voor Egypte-liefhebbers best een interessante expositie, maar toch wat minder indrukwekkend en in ieder geval veel minder groots opgezet dan Tutankhamun, His Tomb And His Treasures, de reizende tentoonstelling die in 2011 op de Heizel liep.

Het gaat om een unieke expositie met objecten uit de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, dat een van de tien belangrijkste Egyptische verzamelingen ter wereld bezit. In de tentoonstelling zijn 200 objecten uit het oude Egypte te zien, waaronder ook 9 échte mummies van mensen en dieren.

Verspreid over drie zalen komen drie thema’s aan bod: (1) het leven in het oude Egypte, (2) mummies, en (3) het hiernamaals.

Vroeger bestudeerde men mummies door ze voorzichtig te ‘ontwikkelen’, maar tegenwoordig worden mummies onder een scanner gelegd, waardoor men ze virtueel laagje voor laagje kan ontrafelen terwijl de mummie intact blijft. In de tentoonstelling wordt het proces op videoschermen getoond.

Behalve de authentieke voorwerpen is er ook een kopie van de beroemde Steen van Rosetta te zien. Dit artefact heeft een sleutelrol gespeeld bij de ontcijfering van het Egyptisch hiërogliefenschrift in het begin van de 19e eeuw. In de steen staan drie versies van eenzelfde tekst gebeiteld: bovenaan in hiërogliefenschrift, in het midden in het demotisch schrift, en onderaan in het Grieks alfabet. Grieks kon men zonder problemen lezen, en na veel gepuzzel kon de Fransman Jean-François Champollion in 1822 uiteindelijk de hiërogliefen ontcijferen.

Nog een interessant weetje, dat ik niet uit de tentoonstelling heb, maar dat ik me lang geleden eens door een vriend heb laten vertellen: tot in de 19e eeuw was ‘mummie’ nog in gebruik als ‘medicijn’. Een beetje luguber, maar delen van mummies werden verhandeld als geneesmiddel tegen allerlei kwalen, en ‘mummie’ in poedervorm was in de 19e eeuw gewoon bij de apotheker te koop. Toen ik dat verhaal voor het eerst hoorde, kon ik het nauwelijks geloven, maar het blijkt waar te zijn!

xpo-center-bruges.be/nl/mummiesinbrugesnl

Astronomisch geschilderd

Tijdens de zomermaanden kun je in Cozmix, het bezoekerscentrum van Volkssterrenwacht Beisbroek, de tijdelijke tentoonstelling Astronomisch geschilderd bezoeken, met als ondertitel ‘When space meets art’. Bij zo’n titel denk ik natuurlijk meteen aan De sterrennacht van Vincent van Gogh, een werk dat hier vanzelfsprekend vertegenwoordigd is.

Maar de de vlag ‘astronomisch geschilderd’ blijkt een nog veel grotere lading te dekken. Tal van bekende schilders, onder wie naast van Gogh ook Rubens, Vermeer, Turner, Munch en popartkunstenaar Lichtenstein, lieten zich door de sterrenhemel inspireren. Vaak zorgden bijzondere astronomische verschijnselen (zoals een zonsverduistering of de passage van een komeet) voor vernieuwende accenten in hun oeuvre.

In deze tentoonstelling zijn 90 hoogwaardige schilderijreproducties verzameld, die uiteenlopende artistieke stromingen vertegenwoordigen en die de bezoeker onderdompelen in een kunstzinnige wereld vol astronomische elementen. Elk sterrenkundig geschilderd item wordt wetenschappelijk geduid aan de hand van twaalf verschillende kosmische thema’s.

Afgelopen weekend mochten we de vernissage bijwonen, en we waren erg onder de indruk. Een tentoonstelling als deze brengt kunst en wetenschap bij elkaar. Behalve de vele kleurenreproducties worden ook enkele oude astronomische instrumenten tentoongesteld.

Je kunt de tentoonstelling op eigen houtje gratis bezoeken, maar je kunt ook opteren voor een van de nocturnes of matinees (15 euro voor volwassenen, 10 euro voor jongeren). Tijdens een twee uur durende verkenningstocht (inclusief netwerking en drink) word je dan door samensteller Jan Vandenbruaene doorheen de tentoonstelling begeleid. Vandenbruaene is zowel sterrenkundige als geschiedkundige, kan het héél goed uitleggen en is dus de geknipte man om je alle nodige en bijzonder deskundige uitleg te verschaffen. Wedden dat je interesse voor het onderwerp na afloop nog is toegenomen?

Je kunt Astronomisch geschilderd bezoeken van 1 juli tot en met 16 september tussen 14.00 en 17.00 uur, maar niet op zaterdag. De data van de nocturnes en matinees vind je op de Cozmix-website, waar je ook kunt inschrijven. Wie het wenst, kan een bezoek aan deze interessante zomertentoonstelling combineren met een al even interessante planetariumvoorstelling, waarvan je de uurregeling eveneens op de website vindt.

We willen zeker ook niet nalaten te vermelden dat bij de tentoonstelling Astronomisch geschilderd een mooie catalogus hoort met kleurenreproducties van de tentoongestelde werken, telkens met de nodige achtergrondinformatie.

cozmix.be/nl/astronomisch-geschilderd
cozmix.be/nl/programma

Zandsculpturen in Oostende

Een week geleden was ik nog aan de oostkust voor de Zoute Air Trophy op het strand van Knokke-Heist, gisteren waren we alweer op een strand, deze keer aan de middenkust, voor de opening van het zandsculpturenfestival in Oostende.

Op Disney Sand Magic is meer te zien dan enkel Disney-figuren. Naast de gekende Disney-klassiekers zijn er ook figuren uit de films van Pixar, superhelden uit het Marvel-universum en personages uit Star Wars.

Ook nu weer werden de sculpturen gecreëerd door een internationaal team van circa 40 kunstenaars, afkomstig uit 12 verschillende landen. Met niet minder dan 240 vrachtwagens Ardens zand bouwden ze op een terrein van ruim 10.000 m² zo’n 150 sculpturen sculpturen van 2 tot 12 meter hoog, die bestand zijn tegen alle weersomstandigheden. Vrij uniek, want het zandsculpturenfestival van Oostende staat sedert 2010 als grootste festival in zijn soort vermeld in het Guinness Book of Records.

Disney Sand Magic is nog minstens tot 9 september te zien op het strand van Oostende, ter hoogte van het Zeeheldenplein (tussen de havengeul en het casino), en de kans zit erin dat het festival verlengd wordt. Dankzij speciaal aangelegde paden moet je niet door het mulle zand stappen en is het festival ook toegankelijk voor rolstoelen en kinderwagens.

www.zandsculpturen.be

Haute Lecture

Van 1 maart tot 3 juni liep in het Brugse Groeningemuseum een bijzondere tentoonstelling: Haute Lecture by Colard Mansion: een verzameling middeleeuwse manuscripten, incunabelen en prenten van de Brugse drukker en uitgever Colard Mansion. Voor mij, als typograaf, een niet te missen tentoonstelling! Maar zoals al te vaak gebeurt tegenwoordig, heb ik mijn bezoek wegens mijn vele andere drukke bezigheden moeten uitstellen tot het allerlaatste moment.

Colard Mansion leefde in het 15e-eeuwse Brugge. Hoewel over de man zelf weinig gekend is, ging hij de geschiedenis in als de eerste drukker van een boek met een kopergravure en als de drukker van het eerste boek in het Frans en het eerste boek in het Engels. Tot dan toe werden in Europa bijna uitsluitend boeken in het Latijn gemaakt. Hij behoorde tot de eersten in de Nederlanden om de uitvinding van Gutenberg (de boekdrukkunst) te gebruiken. Vóór die tijd werd ieder exemplaar van ieder boek door kopiisten met de hand overgeschreven, stel je voor! Boeken waren geen gemeengoed zoals nu, maar dure luxe-objecten die enkel de (heel) rijken zich konden permitteren.

In deze unieke tentoonstelling waren alle incunabelen (met losse letters gedrukte boeken van vóór 1501) van Colard Mansion met een of meer exemplaren vertegenwoordigd. Daarvoor werden exemplaren uitgeleend door bibliotheken en musea van over de hele wereld. Een groot deel van de boeken was afkomstig uit de collectie van de Brugse Openbare Bibliotheek en de Bibliothèque nationale de France in Parijs.

Hoewel de tentoonstelling erg mooi gepresenteerd was, moet me toch weer van het hart dat de belichting soms verre van optimaal bleek, zoals vaker gebeurt bij dit soort tentoonstellingen. Ik begrijp best dat de verlichting eerder bescheiden moet blijven, omdat te fel licht de fragiele boeken geen goed doet. Maar de positionering van de lampen is belangrijk. Wanneer je je over een vitrine met een opengeslagen boek buigt om het wat beter te kunnen bekijken, stel je helaas al te vaak vast dat je daarbij in je eigen schaduw staat, zodat je geen donder meer kunt zien. Als de vitrines vanuit een andere hoek belicht zouden worden, heb je dat probleem niet.

Foto’s van de boeken maken mocht niet, zelfs niet zonder flits. Jammer, maar daar had ik al rekening mee gehouden en ik had mijn spiegelreflexcamera dus thuisgelaten.

De stad Brugge liet voor de gelegenheid twee lettertypen ontwerpen, die gebruikt worden doorheen de tentoonstelling en voor aanverwant drukwerk, zoals de affiche en de persmap: Colard Mansion Bastarda en Colard Mansion Sans. Een mooi initiatief, maar als het bij dit eenmalig gebruik blijft, is dat natuurlijk een beetje zonde. Online is vooralsnog geen spoor van deze lettertypen te vinden, ook niet op de website van ontwerper Jo De Baerdemaeker.

Hoe dan ook, dit was een erg leerrijke en mooie tentoonstelling. Ik denk dat het al geleden was van 2002, het jaar dat Brugge culturele hoofdstad van Europa was, dat ik in de West-Vlaamse provinciehoofdstad nog een tentoonstelling over oude boeken had gezien (Besloten wereld, open boeken in het Grootseminarie). Wat mij betreft, mag dat in de toekomst best wat vaker gebeuren.

Binnenkort wil ik nóg twee tentoonstellingen bezoeken: Astronomisch geschilderd ­– ‘When space meets art’ in Cozmix, het bezoekerscentrum van Volkssterrenwacht Beisbroek, en Mummies in Bruges – Secrets of Ancient Egypt in het Oud Sint-Jan, maar dat is weer heel andere koek.

www.flickr.com/photos/museabrugge/albums/72157678183084582

Triënnale Brugge – Vloeibare stad

Van 5 mei tot 16 september loopt in Brugge de Triënnale, met als thema ‘Liquid City – Vloeibare stad’. Op een 15-tal lokaties in de historische binnenstad, vaak op of in de onmiddellijke nabijheid van het in Brugge overal aanwezige water, verrezen een aantal indrukwekkende constructies (kunstwerken, installaties en ontmoetingsplekken) van hedendaagse kunstenaars en architecten. Op de website triennalebrugge.be vind je er alles over.

Afgelopen weekend hebben we het hele parcours per fiets gedaan, en daar zijn we toch wel drie en een half uur mee bezig geweest. Je kunt de 15 sites ook te voet bezoeken, maar dan moet je er natuurlijk nog meer tijd voor uittrekken. Hoewel... het was een drukke zaterdagmiddag en het was mooi weer, dus dan weet je dat je als fietser in de Brugse binnenstad niet enkel gehinderd wordt door de vele putten en hobbels in de met 17e-eeuwse technieken aangelegde kasseistraten, maar ook door horden toeristen en dagjesmensen die het verschil niet kennen tussen de rijweg en het voetpad.

Een ideaal parcours uitstippelen vergt wat denkwerk. Op het officiële plan van de Triënnale heeft iedere site een nummertje, maar het is ons een raadsel op basis van welk mystiek algoritme die nummers werden toegekend. We hebben verschillende pogingen ondernomen om daar enige logica achter te zoeken, maar het was tevergeefse moeite. Als je de 15 sites in volgorde van nummer aflegt, word je meermaals van de ene naar de andere kant van de stad gestuurd. We hebben dus maar ons eigen parcours uitgestippeld: we zijn begonnen helemaal in het zuiden van de stad, bij nummertje 4 (de drijvende school van NLÉ – Kunlé Adeyemi), en geëindigd helemaal in het noorden, bij nummertje 8 (het House of Time van raumlabor).

Er is een app met een stadsplan waarop je de verschillende locaties vindt, telkens met wat uitleg, foto’s en vaak ook een video. Maar het kost wat tijd en moeite alvorens alles op je mobieltje staat. Je downloadt dit best ergens waar je een snelle en goedkope internetverbinding hebt, want het gaat om heel wat megabytes. Eerst moet je de app Xplore Bruges downloaden, die door de stad Brugge gebruikt wordt voor van alles en nog wat. Binnen die app worden een aantal toeristische routes aangeboden. Wil je zo’n route activeren, dan moet je die ook eerst weer downloaden. Eén van die routes is de Triënnale. De app legt je geen vast parcours op, maar laat je zelf kiezen in welke volgorde je de verschillende plekken bezoekt. Bij 14 van de 15 sites kun je op het pictogrammetje op het plan tikken, waarna je tekst, foto’s en eventueel een video te zien krijgt.

Volgens de app moet je op drie uur en drie kwartier rekenen om alles te bezoeken, maar uiteraard hangt een en ander af van hoe lang je overal blijft rondhangen. De stad Brugge biedt ook een georganiseerd bezoek met gids aan, zowel te voet als per fiets, vreemd genoeg telkens met een duur van circa twee uur. Het is duidelijk dat daarbij heel wat zaken overgeslagen worden, want het is gewoon onmogelijk om dit binnen een tijdsbestek van twee uur af te handelen, tenzij je nergens langer dan twee minuten en vijf seconden blijft, en dus noodgedwongen heel wat mist.

Een interessante plek is de Poortersloge aan het Jan van Eyckplein. In het gebouw – het is even zoeken naar de ingang – vind je een tentoonstelling over de Triënnale, met onder andere maquettes en video’s met interessante achtergrondinformatie bij de kunstwerken en de andere constructies. Je kunt er ook een selfie maken voor een green screen, waarbij de achtergrond vervangen wordt door een zonnige foto van een van de Triënnale-kunstwerken. Je kunt de foto naar je e-mailadres laten opsturen en/of publiceren op Facebook.

De eyecatcher van de Triënnale is een walvis die uit de Spiegelrei bij het Jan van Eyckplein oprijst, klaar om zich met een grote splash op zijn rug in het water te laten vallen. Het kunstwerk is gemaakt van aangespoeld plastic afval dat de makers op de stranden van Hawaï bijeengeraapt hebben, en waarmee ze onze aandacht vragen voor de gigantische hoeveelheid plastic die in de oceanen terechtkomt. Toen ik naast deze ‘Skyscraper’ stond – zo heet het kunstwerk van StudioKCA –, viel me meteen op dat er vrij een groot verschil was tussen de concept art en wat het uiteindelijk geworden is. Dit kunstwerk is niet mis, maar is toch een klein beetje teleurstellend in vergelijking met wat de concept art belooft, zoals door onderstaande foto’s wordt geïllustreerd (boven: concept art, zoals te zien in de app; onder: de foto die ik zelf op locatie maakte).

Hoewel je ook heel wat van de installaties tijdens een avondwandeling kunt bezoeken, moet je er rekening mee houden dat de officiële openingsuren van 12.00 tot 18.00 uur zijn. Dat ondervond ik aan den lijve, toen ik om acht minuten vóór zes al niet meer binnen mocht in het Grootseminarie (nummer 13 op het plan), aangezien de portier met dienst blijkbaar voor het donker thuis wou zijn. Beetje sneu, want mijn vrouw, die om acht minuten en twee seconden vóór zes nog was binnengeglipt, bleek aan zeven minuten en dertig seconden voldoende te hebben om alles te bekijken (en te fotograferen), terwijl mijn dochter en ik al die tijd dus noodgedwongen aan de deur op haar hebben staan wachten. Niet erg klantvriendelijk van die portier, maar vooral jammer voor de Iraanse kunstenares Monir Shahroudy Farmanfarmaian, wiens kunstwerken ik dus niet heb kunnen aanschouwen.

Erg goed verborgen, helemaal in het noorden van de binnenstad en toegankelijk via een onopvallende weg tussen bomen en struikgewas, bevindt zich het House of Time, een ontmoetingsplek op een oude industriële site. We vonden er onder andere een bar (die zelfs na zes uur nog gewoon open was), een Koreaans eetkraampje, een boomhut, een kampvuurplek en een verwarmd zwembadje waar enkele kinderen zich kostelijk amuseerden.

Al bij al is een bezoek aan de Triënnale zeker de moeite waard, al konden we niet alle kunstwerken even erg waarderen, maar dat heb je nu eenmaal met moderne kunst.

triennalebrugge.be
www.youtube.com/channel/UC22beXLGZkhB550oUP-mhXw

Star Wars Identities

Afgelopen zaterdag ben ik naar Brussel gespoord voor een groots opgezette tentoonstelling: Star Wars Identities: The Exhibition. Voor een Star Wars-fan als ik een absolute must.

Enkele weken geleden had ik op FACTS een ticket aan gereduceerde prijs kunnen kopen. Ook de catalogus was op FACTS te koop, maar op het moment dat ik mijn ticket kocht hadden ze helaas alleen nog Franse exemplaren over (en ik wou toch écht wel liever een Nederlands boek).

Afgelopen weekend vond ik dan eindelijk de tijd voor een dagje Brussel (terwijl mijn huisgenoten met vrienden naar Bobbejaanland waren). Ik heb mijn bezoek aan Star Wars Identities gecombineerd met een bezoek aan de IMAX-zaal van Kinepolis (Avengers: Infinity War in IMAX-3D is de max!), en bij het Atomium was er toevallig ook nog een retro-evenement met fiftiesmuziek en oldtimers, waar ik even heb rondgelopen.

Star Wars Identities is een interactieve tentoonstelling. Bezoekers krijgen een polsbandje, waarmee ze op verschillende plaatsen in de tentoonstelling keuzes kunnen maken, om zo te ontdekken welk Star Wars-personage ze zouden kunnen zijn. Je krijgt ook een audiogids, waarmee je – naar keuze in het Nederlands of in het Frans – uitleg en audio krijgt bij een aantal video’s en vitrines. De audio speelt vanzelf af wanneer je op bepaalde plekken komt, je hoeft dus zelf geen knopjes in te drukken.

Er zijn zowat tweehonderd originele stukken te zien (waarvan enkele tientallen nog nooit eerder tentoongesteld): rekwisieten, kostuums, schaalmodellen, conceptschetsen en storyboards. Geen kopieën dus, maar allemaal écht. De tentoonstelling zit goed in elkaar, is grafisch mooi vormgegeven, visueel aantrekkelijk en absoluut de moeite waard voor iedereen die van Star Wars houdt. Naast al het moois dat er te zien is, krijg je ook heel wat interessante achtergrondinformatie. In de obligate shop aan het einde van het parcours kun je als aandenken de 144 pagina’s dikke catalogus kopen, met tal van mooie foto’s en een schat aan informatie.

In educatieve video’s krijg je op een bevattelijke manier wetenschappelijke uitleg over tal van onderwerpen, zoals genetica, gezondheid en (neuro)psychologie, telkens met een link naar Star Wars. Bij deze tentoonstelling draait het niet zozeer om planeten en ruimteschepen, maar vooral over de identiteit van de verschillende personages. Wie we zijn of worden, wordt uiteindelijk bepaald door verschillende aspecten, zoals onze genen, onze opvoeding, onze cultuur, mentors, vrienden, gebeurtenissen, et cetera. Ze zijn samen te vatten in drie groepen: origine, invloeden en keuzes. De bezoeker kan zelf uitvissen met welk Star Wars-personage zij of hij best overeenkomt. Aan het einde van de tentoonstelling krijg je daar een samenvatting van, en je kunt het resultaat ook naar je e-mailadres sturen.

Tien jaar geleden, in 2008, was er ook al een Star Wars-tentoonstelling in Brussel, in Tour & Taxis. Net zoals toen gaat het ook bij Star Wars Identities om een reizende tentoonstelling. Voor deze expositie naar Brussel kwam, was ze al eerder te zien in Montreal, Parijs, Keulen, Wenen, München, Londen en Utrecht. Brussel is meteen de laatste Europese stad die wordt aangedaan, nog tot en met 2 september. Later komen ook nog Azië en Zuid-Amerika aan de beurt.

Tot slot nog dit: met uitzondering van BB-8 en Rey’s speeder zul je tevergeefs zaken zoeken uit de nieuwste Star Wars-films (Episode VII en later); Star Wars Identities beperkt zich tot Episodes I – VI en de tv-serie The Clone Wars. De reden hiervoor is dat het om een al wat oudere tentoonstelling gaat, die al in april 2012 in première ging (in Montreal) en uiteindelijk nu pas in België is geraakt. Hopelijk moeten we geen tien jaar meer wachten op een vervolgtentoonstelling, waarin we ook al het fraais uit de nieuwste toevoegingen aan het Star Wars-universum hopen te kunnen bewonderen...

Een selectie van mijn foto’s vind je op Google Photos.

starwarsidentities.be
nl.starwarsidentites.com
starwarsidentities.com

Hello, R2!

Tot afgelopen zondag kon je in Design museum Gent naar R2-D2 gaan kijken. Op FACTS kon je natuurlijk ook al R2’s en andere astromech droids zien rondrijden, maar daar ging het om radiogestuurde replica’s, gemaakt door een groep hobbyisten die zich de R2 Builders Club noemen. In Design museum Gent stond echter een pronkstuk uit de filmgeschiedenis: de enige, echte, onvervalste, authentieke, originele R2-D2 uit de privécollectie van Star Wars-bedenker George Lucas. De droid stond in Gent opgesteld als onderdeel van het rariteitenkabinet van de ‘Hello Robot’-tentoonstelling.

Nou ja, de omschrijving ‘enige echte’ klopt echter niet helemaal. Er werden namelijk meerdere versies van de robot gebruikt tijdens het filmen van de Star Wars-films: de romp van deze R2 werd gebruikt bij het filmen van Star Wars uit 1977; de overige onderdelen (armen/benen en ‘hoofd’) werden gebruikt bij The Empire Strikes Back (1980). Wat weinig mensen blijken te weten, is dat er een acteur van kleine gestalte, Kenny Baker, in R2’s romp kroop voor het filmen van bepaalde scènes. Baker kloeg erover dat de cast en crew hem vaak vergaten wanneer ze een lunchbreak hielden, en dan zat hij vast in R2-D2!

Het pronkstuk werd met de nodige omzichtigheid naar Gent getransporteerd. De medewerkers van het museum mochten de kist waarin R2 aankwam, niet zelf openen. Eenmaal aangekomen werd hij door de persoonlijke assistente van Lucas uitgepakt en geïnspecteerd op eventuele transportschade. De robot zou voor twee miljoen dollar verzekerd zijn. Vanaf 2021 zal deze wereldberoemde droid te zien zijn in Lucas’ eigen museum in Los Angeles, dat nu nog in opbouw is.

Mocht je je afvragen waarom ik het in dit stukje steeds heb over Design museum Gent en niet over het Designmuseum Gent zoals de meeste traditionele media? Nou, omdat ze dat zelf zo willen.

www.designmuseumgent.be
www.designmuseumgent.be/agenda/hello-robot
sites.google.com/site/r2buildersbelgium

Magritte

Op 15 augustus dit dit jaar was het een halve eeuw geleden dat Belgiës grootste surrealist overleed: René Magritte. Voldoende reden om de kunst van de man wat extra in de verf te zetten, dachten ze in Knokke-Heist. In het casino van de riante badstad aan de Noordzee bevindt zich immers Magrittes grootste kunstwerk: een muurschildering bestaande uit acht panelen van 4,3 meter hoog, samen 72 meter lang.

Dat kunstwerk, getiteld Le domaine enchanté (Het betoverde rijk), is normaal niet voor het grote publiek toegankelijk, maar kon afgelopen zomer wel bezocht worden in het kader van de Magritte Experience, een openluchttentoonstelling op het strand voor het casino. Le domaine enchanté is een soort ‘best of’ van Magritte: we vinden er elementen in terug die hij meermaals in zijn eerdere schilderijen gebruikte. Tijdens een bezoek aan de Magritte-zaal – zo heet de ronde zaal waar het kunstwerk zich bevindt – kregen de bezoekers een vakkundige uitleg bij de taferelen.

Heb je de tentoonstelling gemist en de Magritte-zaal in het casino niet kunnen bezoeken? Bekijk dan zeker mijn foto’s van de muurschildering en van de Magritte Experience in mijn fotoalbum op Google Photos.

De tentoonstelling had nóg een aandachtstrekker: in een reusachtige bolhoed kon je met een 3D virtual reality-bril een driedimensionale reis maken door de magische werken van René Magritte.

Wie de tentoonstelling afgelopen zomer gemist heeft, krijgt nu een herkansing. In het cultuurcentrum Scharpoord van Knokke-Heist loopt sinds eind oktober een vervolgtentoonstelling onder de naam Magritte en de zee / Magritte XXL. In die tentoonstelling worden een aantal elementen uit de zomerexpo herhaald: de grote pijp en de appelen, en een videovoorstelling over Le domaine enchanté. Ook de virtual reality-voorstelling, waarin je als bezoeker een reis maakt door een surrealistisch landschap gevuld met Magrittes kunstwerken, die vorig zomer in de grote bolhoed op het strand was te zien, kun je nu opnieuw bekijken.

Daarnaast zijn ook uitvergrotingen van bijna drie meter hoog te zien van twaalf van Magrittes meest bijzondere werken, samen met foto’s en een videodocumentaire die Magrittes leven illustreren.

Nog tot 14 januari dagelijks te bezichtigen, een must voor iedere Magritte-liefhebber!

goo.gl/photos/48rgPpKidcDKgmgu7
magritteknokke.be

The Art of Banksy

Op de bovenverdieping van het shoppingcenter Stadsfeestzaal aan de Antwerpse Meir loopt momenteel de tentoonstelling The Art of Banksy, met een overzicht van de kunst van de beroemde – ’s werelds meest beruchte! – straatartiest.

Beroemd van naam dan, want eigenlijk weet bijna niemand precies wie Banksy is. De Britse kunstenaar, die donkere humor combineert met politieke boodschappen en maatschappelijke thema’s, verschuilt zich namelijk angstvallig achter zijn pseudoniem en blijft voor de rest anoniem. In de enkele foto’s en video-interviews die er van hem zijn, is zijn gezicht onherkenbaar gemaakt.

Banksy’s werk is een combinatie van graffiti en sjabloontechniek. Dat laatste stelt hem in staat om erg snel te werken, want als hij op straat of op andere openbare plaatsen werkt, wil hij zich natuurlijk zo snel mogelijk uit de voeten maken om niet betrapt te worden.

Vaak zijn artiesten aanwezig bij de opening van hun tentoonstelling, maar dat was bij The Art of Banksy uiteraard niet het geval (tenzij hij daar incognito rondliep, natuurlijk, niemand zou hem immers herkennen). De tentoonstelling wordt georganiseerd door de fotograaf Steve Lazarides, op wiens naam ook Banksy’s website geregistreerd staat en die als tussenpersoon voor de kunstenaar werkt.

In een video die op de tentoonstelling wordt getoond, is ook te zien hoe Banksy als bezoeker een museum binnenstapt en er op een onbewaakt moment een van zijn eigen schilderijtjes snel aan de muur hangt tussen de andere kunstwerken in, inclusief een tekstkadertje met de uitleg bij het werk.

De tentoonstelling in Antwerpen werd wegens aanhoudend succes verlengd. Deze retrospectieve van Banksy’s kunst, met meer dan 80 van zijn ‘off-street’-meesterwerken, foto’s en videobeelden, is er nog te zien tot en met 7 mei. Allen daarheen!

theartofbanksy.be
www.banksy.co.uk

Dit is geen citroen

De illustratie hierboven lijkt misschien op een citroen, maar het is geen citroen. Het is een rendering van een driedimensionaal meetkundig lichaam dat je verkrijgt met de simpele wiskundige formule x² + z² = y³(1 – y)³. Met andere woorden: in een driedimensionale ruimte met drie loodrecht op elkaar staande assen x, y en z (een doodgewone euclidische ruimte, zoals je je beslist herinnert van op de middelbareschoolbanken), levert de verzameling van alle punten die aan deze vergelijking voldoen, een oppervlak op dat erg op een citroen lijkt. Zeker als je al die punten een gele kleur geeft, er bepaalde reflectieve eigenschappen aan toekent, er wat schuin tegenaan kijkt en er een lichtbron op laat schijnen. Het resultaat is deze rendering.

Heel wat andere, vaak bijzonder simpele formules blijken nog meer interessante sculpturen op te leveren. Je kunt een aantal tot de verbeelding sprekende voorbeelden bekijken op imaginary.org. En het leukste van alles is: daar kun je ook de gratis Surfer-software downloaden waarmee je zelf aan de slag kunt. De software bevat enkele voorbeelden, die je dan naar believen kunt aanpassen. Je kunt natuurlijk ook zelf je eigen formules uitproberen en kijken of het wat moois oplevert. Véél leuker dan op Pokémons jagen, geloof me!

In Cozmix, het bezoekerscentrum van Volkssterrenwacht Beisbroek in Brugge, kun je nog tot 18 september een tentoonstelling bezoeken die aan dit soort wiskundige wonderen gewijd is. De tentoonstelling bevat niet enkel foto’s met prachtige, kleurrijke renderingen, maar ook vergelijkbare driedimensionale sculpturen die vervaardigd werden met behulp van een 3D-printer.

Deze tentoonstelling bewijst eens te meer dat wiskunde absoluut niet saai hoeft te zijn, integendeel! De kleurrijke posters, de 3D-prints en de softwarevisualisaties en -simulaties, waarmee je interactief aan de slag kunt, zullen je interesse en verwondering beslist aanwakkeren.

De Imaginary-tentoonstelling is nog tot en met 18 september gratis te bezoeken bij Cozmix, van maandag tot donderdag van 14.00 tot 17.00 uur en op zondag tot 18.00 uur.

imaginary.org
imaginary.org/program/surfer
www.cozmix.be/nl/imaginary

Wanagogo Ice Magic

Gisteren zijn we in de grote tent op het Brugse stationsplein naar de ijssculpturen gaan kijken. We waren uitgenodigd door een van de sponsors voor een exclusief avondje en werden in de verwarmde tent verwelkomd met een glaasje cava en borrelhapjes. Na de verwelkoming mocht iedereen de ijstent in.

Het thema dit jaar is Wanagogo Ice Magic. Ik had geen idee wat Wanagogo was, maar het is iets van Studio 100. Met andere woorden: Maya (of is het Maja?) de bij, kabouter Plop, Wickie de Viking, Samson en Gert, K3 en nog een paar figuren die ik niet meteen thuis kon wijzen.

Het eerste wat me opviel toen we de ijstent binnengingen, was dat de overwegend blauwe en paarse belichting van vorige edities vervangen was door lichtere kleuren. Veel geel en groen, hier en daar ook blauw en rood. Dat vind ik alvast een hele verbetering.

Het is fijn om hier rond te lopen met een beperkte groep mensen die elkaar niet te veel in de weg lopen. Overdag is het hier vaak enorm druk, weten we, en staan de mensen in een lange rij aan te schuiven bij de kassa. Hoewel het Studio 100-thema mij eigenlijk niet meteen aansprak, heb ik toch weer heel wat foto’s gemaakt, want het moet gezegd: de ijssculpturen zijn erg mooi gemaakt (en deze keer ook erg mooi belicht).

Traditioneel stond er weer een ijsbar. De warme chocolademelk was helaas op, maar gelukkig was er nog glühwein en Jägermeister. Ook een vast gegeven is de ijsglijbaan (twee banen deze keer).

Kinderen zullen het hier vast heel leuk vinden en veel Studio 100-figuurtjes herkennen, maar eigenlijk kan iedereen hiervan genieten. Je hoeft niet te weten welk figuurtje er nu precies voor je staat is om de ijspracht te kunnen waarderen. De sculpteerders hebben weer prima werk afgeleverd.

Meer foto’s hieronder of op Google Photos.

www.ijssculptuur.be

Gateway to Space

Eindelijk tijd gevonden om de reizende tentoonstelling Gateway to Space – The Exhibition te gaan bezoeken. Deze expo loopt al sedert 18 juli in paleis 2 van Brussels Expo op de Heizel, dezelfde locatie waar we vorig jaar de Titanic-expo en in 2011 de Toetanchamon-tentoonstelling zijn gaan bezoeken.

Aan het begin van de tentoonstelling krijg je een impressie van hoe het is om als ISS-astronaut door de Cupola naar de Aarde te kijken. De Cupola kun je beschouwen als het observatiedek van het internationale ruimtestation.

Daarna komt een overzicht van de geschiedenis van de ruimtevaart. Van Jules Vernes’ De la terre à la lune (met enkele frappante overeenkomsten met de latere Apollovluchten naar de maan) over raketpioniers Konstantin Tsiolkovski en Wernher von Braun tot de Mercury-astronauten, dieren in de ruimte, de maanlandingen, de Space Shuttle en het International Space Station.

De tentoonstelling omvat meer dan honderd voorwerpen uit de collectie van het US Space and Rocket Center in Huntsville waaronder ruimtepakken, modellen van raketten en ruimtevaartuigen, een stuk maansteen, foto’s, video’s, en nog veel meer. Je kunt er door de Destiny-module van het ISS lopen of een blik werpen in de cockpit van de Space Shuttle of in een van de modules van het Russische ruimtestation Mir. In die laatste is het niet denkbeeldig dat je wat misselijk wordt, want de module ligt onder een hoek je raakt er al snel wat gedesoriënteerd. Geen wonder dat astronauten ruimteziek worden.

Inderdaad: deze tentoonstelling bestaat niet alleen maar uit NASA-materiaal. Er wordt ook de nodige aandacht besteed aan Russische ruimtevaartuigen. Modellen van Space Shuttle en Boeran staan broedelijk naast elkaar. (Mensen die niet beter weten, denken wellicht dat het twee Amerikaanse Shuttles zijn, vrees ik.)

Er is geen audiogids bij deze tentoonstelling en dat is toch wel een beetje een gemis. Er staan wel bordjes met beschrijvingen. Er is een bioscoopzaaltje ingericht met een korte film, waarin we ook op de tentoonstelling verwelkomd worden door maanastronaut Charles Duke, die in juli de tentoonstelling mocht openen. Duke is de jongste van de 12 maanwandelaars. In april 1972 reed hij met een maanauto, waarvan een replica op de tentoonstelling te zien is, rond over de Descartes Highlands op de maan.

Aan het einde van de tentoonstelling kom je in Spacecamp, een ruimte waar je op verschillende manieren kunt ervaren wat astronauten moeten doorstaan. In de Multi Axis Trainer – een stoel gemonteerd binnen drie concentrische ringen die onafhankelijk van elkaar kunnen draaien – ga je overkop en verder ook nog alle kanten uit, niet aan te raden meteen na de lunch. In een vluchtsimulator moet je de Space Shuttle veilig aan de grond zien te zetten – niet makkelijk, want bij het landen kun je de motoren niet gebruiken – of je kunt ervaren hoe je in gewichtloze toestand werkzaamheden moet verrichten in het ISS.

Je kunt je ook nog laten fotograferen in een ruimtepak of met de kosmos op de achtergrond, ruimtesouvenirs kopen in de Space Shop of een drankje bestellen aan de Space Bar.

Hoewel Gateway to Space een mooie tentoonstelling is die beslist de moeite loont, vond ik dit toch iets minder spectaculair dan A Human Adventure, de NASA-tentoonstelling die ik begin vorig jaar in Utrecht ben gaan bekijken (en die ook al geopend werd in aanwezigheid van Charlie Duke). Ik besef uiteraard dat ik natuurlijk een beetje verwend ben na mijn bezoeken aan het Kennedy Space Center en het National Air and Space Museum in 2013 en A Human Adventure in 2014, dus als je belangstelling hebt voor ruimtevaart, dan zul je het hier beslist naar je zin hebben. De tentoonstelling loopt nog tot 8 november. Een selectie ervan vind je hieronder of op Google Photos.

expo-space.be