Carmina Burana

In maart 2020 schreef ik op deze blog een stukje over mijn geplande bezoek aan een opvoering van Carmina Burana in het Brugse Concertgebouw, ter gelegenheid van de 125e geboortedag van Carl Orff. Het was een van de eerste evenementen die afgelast werden omwille van de coronacrisis. Geen nood, er kwam al snel een nieuwe datum: november 2020.

Maar ook dat ging niet door, want in het najaar van 2020 zaten we in de tweede golf van de pandemie. Het evenement werd meteen nóg een keer uitgesteld, nu tot november 2021.

Gisteravond was het dan eindelijk zover. Ik had een uitstekende plaats: centraal op de eerste rij, net voor de orkestbak, met vrij zicht op het podium. In tegenstelling tot de voorsteling die ik in diezelfde concertzaal in 2008 bijwoonde, zaten de orkestleden deze keer dus niet op de bühne, maar was het podium helemaal vrij voor koor, solisten en ballet.

Carmina Burana (Latijn voor ‘Liederen uit Beuern’, een dorpje in Beieren) is het werk dat Carl Orff in 1937 in één klap beroemd maakte. Zelf vond hij dat alles wat hij voordien gecomponeerd had, eigenlijk meteen de prullenmand in kon. De teksten voor de liederen komen van een collectie middeleeuwse gedichten, geschreven in het Duits en in het Latijn.

Het bekendste stuk uit Carmina Burana van Orff is ongetwijfeld het overweldigende O Fortuna, dat al talloze keren is gebruikt in films of reclamespots, en dat ik zelf ook ooit eens als opener van een van mijn diamontages gebezigd heb, in lang vervlogen tijden... De muziek van Carmina Burana – en van Orff-composities in het algemeen – wordt gekenmerkt door het veelvuldig gebruik van syncopen.

Ik heb voor het eerst met dit stuk kennis gemaakt in de muziekles op de middelbare school, en sindsdien is het een van mijn absolute favorieten. Uiteraard heb ik meerdere uitvoeringen in mijn muziekcollectie zitten en ik heb er de voorbije dagen, als voorbereiding op dit concert, nog een paar keer naar geluisterd. Ik houd ontzettend veel van de talloze ritmewisselingen en syncopen die dit werk kenmerken, en grote delen van de Latijnse tekst kan ik uit het hoofd meezingen (maar ik heb me gisteren in de zaal natuurlijk wel rustig gehouden).

De voorstelling van gisteravond heeft mij bijzonder aangenaam verrast. Eerst wist ik niet goed wat te verwachten, want toen het doek omhoog ging zagen we tot onze verbazing geen groot gemengd koor dat klaar stond om O Fortuna aan te vatten, maar werden we verrast met een stukje modern ballet in complete stilte (op het geschuifel van de balletschoenen op de toneelvloer na), op een vrijwel leeg podium. Op grote mobiele ledschermen in de achtergrond werden videobeelden vertoond, die ook tijdens het vervolg van de voorstelling een grote rol bleven spelen.

De drie solisten – een bariton, een sopraan en een contratenor, zoals het hoort – waren gekleed in prachtige kostuums, ontworpen door Nancy Avondts. Zij zorgde ook voor de kostuums van de koorleden en de dansers. Mede daardoor was deze opvoering helemaal anders dan het concert dat ik in 2008 had gezien. Toen betrof het een klassiek concert, met het symfonieorkest centraal op het podium geplaatst, daarachter het koor dat de hele tijd op zijn vaste plaats bleef staan, en vooraan de solisten.

Deze keer maakten de solisten en vooral de koorleden eigenlijk deel uit van het ballet. Soms stonden alle koorleden in één groep bij elkaar, even later stonden de bassen en tenoren aan de ene kant van het podium, de alten en sopranen aan de andere kant. En in tegenstelling tot de voorstelling van 2008 was er nu ook een kinderkoor voor Amor volat undique en Tempus est iocundum.

Het video-concept was een ontwerp van Sibe Kokke, op wiens Instagram-pagina je enkele foto’s van het evenement kunt zien (hier en hier).

Alles bij elkaar was deze productie, in een regie en choreografie van Gerard Mostard, een totaal andere en vernieuwende manier om Carmina Burana te ervaren. Dit was zo veel meer dan een klassiek concert; dit was een complete audiovisuele ervaring met muziek, dans, licht, kostuums en video, prachtig om te zien en heerlijk om naar te luisteren.

www.instagram.com/p/B9SplhVpF2r
www.instagram.com/p/B9QBAjwpAwy

Doornroosje

Doornroosje is een van de drie balletten van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski. Hoewel de muziek van Het Zwanenmeer en De Notenkraker, Tsjajkovski’s twee andere balletcomposities, bij het grote publiek wellicht meer bekendheid genieten, wordt Doornroosje algemeen beschouwd als zijn meest geraffineerde ballet. Wél erg bekend uit Doornroosje is de wals uit de eerste akte.

Afgelopen weekend konden we in de Antwerpse Stadsschouwburg een voorstelling van dit wondermooie ballet, opgevoerd door de getalenteerde dansers van het Russische Jacobsonballetgezelschap, met schitterende kostuums en decors.

Het verhaal is gebaseerd op het bekende sprookje van Charles Perrault. Doornroosje of De schone slaapster is het verhaal van prinses Aurora, die op haar doopfeest de magische zegen krijgt van alle feeën van het koninkrijk. Het feest wordt echter abrupt verstoord door de komst van de slechte fee Carabosse (in de Disney-versie: Maleficent), die boos is omdat ze niet werd uitgenodigd. Ze spreekt een vloek uit over prinses Aurora, die zich op haar zestiende verjaardag aan een spoel zal prikken en sterven.

Maar één van de andere feeën, de Seringenfee, had haar geschenk nog niet gegeven en kan Carabosses vloek verzachten: Aurora zal niet sterven, maar honderd jaar slapen. Enkel de kus van een prins kan haar weer doen ontwaken.

Aurora groeit zorgeloos op, maar ondanks alle voorzorgen van koning Florestan slaat het noodlot toe: Aurora prikt zich en valt prompt in slaap, samen met iedereen die op dat moment in het kasteel aanwezig is: het koningspaar, de hele hofhouding, en de vier prinsen uit verre landen die naar de hand van de prinses kwamen dingen.

Tweede akte, honderd jaar later: prins Désiré (in de Disney-versie: prins Filip) wordt door de Seringenfee naar het kasteel geleid. Hij treft iedereen slapend aan, kust Aurora, en breekt zo de vloek. Iedereen wordt wakker. Eind goed, al goed.

Maar wacht even, ’t is nog niet gedaan. Dit is nog maar het einde van akte twee! Eigenlijk is het verhaal afgerond, maar in de derde akte wordt op het kasteel een groot feest gegeven, een opeenvolging van divertissements waarin de balletdansers en -danseressen het beste van hun kunnen opvoeren. De ene dans is nog spectaculairder en nog mooier dan de andere, en het publiek applaudisseert enthousiast.

Ik ben erg blij dat we dit ballet hebben bijgewoond. Daarmee hebben we nu alle drie de balletten van Tsjajkovski gezien. Het viel op dat er meer kinderen in de zaal zaten dan je bij een klassiek ballet verwacht, en dat ondanks het feit dat het een avondvoorstelling was die zo’n drie uur duurde, twee pauzes inbegrepen. Ik hoop maar dat die kinderen en hun ouders zich niet van voorstelling vergist hadden, want Doornroosje is ook de titel van een Studio 100-musical. Maar dat is natuurlijk een heel andere interpretatie van het verhaal...

musichall.be/shows/sleeping-beauty
youtu.be/s0lz0KcrkZ0

Zwanenmeer

Vanmiddag zijn we met ons drietjes naar Het Zwanenmeer gaan kijken, het beroemde ballet van Pepita en Ivanov op de muziek van Tsjajkovski, in het Bolsjojtheater in Moskou.

Nou ja, eigenlijk zijn we gewoon naar Kinepolis geweest, waar vanmiddag een high definition live stream rechtstreeks uit Moskou op het grote scherm geprojecteerd werd, en dat is bijna alsof je er echt bij bent. Eind 2012 gingen we ook al zo’n Ballet-in-de-cinema-voorstelling bekijken: De Notenkraker, eveneens van Tsjajkovski.

Dankzij de samenwerking tussen het Bolsjoj en bioscopen wereldwijd krijgt het grote publiek de kans om balletopvoeringen van een bijzonder hoog niveau live mee te maken. Zoals we gewoon zijn van Kinepolis, werden we een half uurtje van tevoren al uitgenodigd voor een hapje en een drankje. Om vier uur stipt – in Moskou was het dan al twee uur later – ging de voorstelling van start.

Het Russische publiek was bijzonder enthousiast, met veel applaus en bravogeroep tussendoor.

In de loop der jaren zijn er verschillende versies en interpretaties van dit ballet geweest. Wat we vandaag te zien kregen, was de versie uit 2001 van Joeri Grigorovitsj. De hoofdrollen werden vertolkt door Denis Rodkin als prins Siegfried en prima ballerina Svetlana Zakharova als Odette/Odile. Tijdens de pauze werden we nog getrakteerd op een interview met Artemy Belyakov (The Evil Genius).

kinepolis.be/nl/ballet-in-de-cinema
www.bolshoi.ru

De Notenkraker

Half december: de kerst hangt in de lucht, en traditioneel staan dan weer zowat overal voorstellingen van De Notenkraker op het programma, een van de drie overbekende balletten van Tsjajkovski – de overige twee zijn Het Zwanenmeer en De schone slaapster (Doornroosje). We hebben nog eventjes getwijfeld tussen een voorstelling in de Gentse Capitole of het Ballet in de cinema-evenement van Kinepolis, en we kozen uiteindelijk voor dat laatste.

Ja, ik hoor het je al zeggen: er gaat toch niets boven een live voorstelling in een theater? Kan zijn, maar het Kinepolis-evenement is toch wel the next best thing, zo weet ik uit mijn ervaringen met Opera in de cinema: als kijker zit je hier letterlijk op de eerste rij, met vele close-ups, verschillende camerastandpunten, interviews met de artiesten en een blik achter de schermen tijdens de pauze. Bovendien kwam deze voorstelling rechtstreeks uit het Bolsjojtheater in Moskou, live in HD.

De muziek van De Notenkraker is natuurlijk alom gekend. Het is het kerstballet bij uitstek. Disney gebruikte de muziek in 1941 al in zijn animatiefilm Fantasia, en de muziek maakte ook deel uit van de soundtrack van Mickey’s Nutcracker Parade, een van de kerstparades van Disneyland Parijs. Daardoor was de muziek ook genoegzaam bekend bij mijn huisgenoten, want eigenlijk ben ik de enige liefhebber van klassieke muziek in ons gezin. Maar De Notenkraker is licht verteerbaar, en de voorstelling werd door ons alle drie erg geapprecieerd.

Over enkele weken gaan we naar een echt theater: dan trekken we naar Antwerpen voor een musical in de stadsschouwburg: Annie!

www.kinepolis.be/ballet