Het is weer zover: België is duidelijk weer in de ban van de zonsverduistering. Wie een beetje met sterrenkunde bezig is, weet natuurlijk al van járen op voorhand wanneer de volgende eclips eraan komt, maar de gewone sterveling heeft het pas de voorbije dagen via de media vernomen. De media hebben het ook voortdurend over eclipsbrilletjes, en dat is nodig, want als je zonder degelijke oogbescherming recht in de zon kijkt, kun je daar blijvende oogschade aan overhouden. Maar door die mediagekte beseffen heel wat mensen nu ook ineens dat ze dringend zo’n brilletje nodig hebben.
Dat besef komt voor zowat 95% van de bevolking op hetzelfde moment en heel erg laat, zodat de mensen nu allemaal tegelijkertijd vaak een uur of langer in de rij gaan staan of tientallen kilometers om moeten rijden om nog ergens een eclipsbrilletje te bemachtigen. En dat terwijl ze al maanden overal gewoon te krijgen zijn. Nou ja, overal... in ieder geval wel bij de volkssterrenwachten, en de laatste weken ook op andere plekken zoals bij optiekers, in museumshops en in toerismebureaus. En je kon ze natuurlijk ook moeiteloos online bestellen.
Maar wie slim is, heeft natuurlijk zijn brilletje van vorige keer gespaard (of in elk geval niet gewacht tot het laatste moment om er eentje te kopen)...
Vergeet lasbrillen, cd’s, röntgenfoto’s of drie zonnebrillen over elkaar, dat is allemaal onvoldoende en vooral heel erg onveilig. Wil je naar de zon kijken, dan heb je absoluut een gecertificeerd, veilig eclipsbrilletje nodig, met CE-label. Duur zijn ze niet, ze kosten amper enkele euro’s en als je zo’n brilletje op je neus zet, zie je er ontzettend cool uit.
Kijk uiteraard ook nooit door een camera, verrekijker of telescoop rechtstreeks naar de zon. Daarvoor heb je een professionele zonnefilter nodig, die je stevig vóór het objectief bevestigt.
De eclips van 12 augustus 2026 is een totale zonsverduistering, maar die totaliteit is vanuit België niet te zien. Daarvoor moet je op reis: naar het uiterste westen van IJsland bijvoorbeeld, of naar het noorden van Spanje. In België zal de zon dus niet voor de volle 100%, maar slechts voor zowat 90% verduisterd zijn. Toch is dat al groot nieuws, want zo vaak komt dat niet voor. Bij de zonsverduistering van 29 maart vorig jaar was de zon bij ons maximaal voor 30% verduisterd. Wie toen een eclipsbrilletje aangeschaft heeft (en het niet argeloos heeft weggegooid), hoefde dit jaar alvast niet in de rij te gaan staan.
Zonsverduisteringen zijn niet zo uitzonderlijk als je misschien wel denkt. Er zijn er gemiddeld zo’n twee per jaar. Veruit de meeste daarvan zijn echter gedeeltelijke verduisteringen, waarbij de zon nergens op Aarde compleet achter de maan verdwijnt. Totale zonsverduisteringen zijn dus wat zeldzamer, en bovendien is de totaliteit maar te zien als je je in een relatief smalle strook op Aarde bevindt, in de kernschaduw van de maan. Buiten die strook zit je ofwel in de bijschaduw en zie je een gedeeltelijke eclips, ofwel ben je te veraf en zie je helemaal niets.
De eclips van 12 augustus vindt vrij laat op de dag plaats. Bij ons (voor een waarnemer aan de Belgische kust) begint de verduistering om 19.17 uur en eindigt ze om 21.03 uur, vlak voor zonsondergang. De maximale bedekking (90%) is om 20.13 uur. Op dat moment staat de zon amper 7 à 8 graden boven de horizon. Dat is bijzonder laag. Als je een goed zicht op de zon wilt hebben, moet je dus naar een plek gaan waar geen gebouwen, bomen of andere obstakels in de weg staan. Aan de kust bijvoorbeeld, of ergens waar je wat hoger dan de omgeving staat zodat je een vrij zicht op de westelijke horizon hebt. Dat geldt overigens ook voor waarnemers in de totaliteitszone in het noorden van Spanje.
Gooi na afloop je brilletje niet weg, want volgend jaar is er alweer een zonsverduistering die vanuit België te zien is. Op 2 augustus 2027 vindt de verduistering rond de middag plaats en zal de zon dus hoog aan de hemel staan. Maar omdat de totaliteitszone zich dan wat zuidelijker bevindt (het uiterste zuiden van Spanje en het noorden van Afrika), zien we vanuit België een verduistering van slechts 39%. Het jaar daarna, op 26 januari 2028, is er dan weer een verduistering van zowat 60%.
Zonsverduisteringen komen dus vrij vaak voor, maar als je een totale zonsverduistering wilt meemaken, dan moet je op reis. Als je in België blijft, dan moet je nog geduld hebben tot 2142. Dan trekt de kernschaduw van de maan weer over Belgische bodem. Maar zo lang wil ik natuurlijk niet wachten. Ergens in mijn niet al te verre toekomst zit er dus hoogstwaarschijnlijk wel een eclipsreisje aan te komen...
