Raket naar de Maan

De albums van Kuifje stonden ooit aan de wieg van mijn nog steeds groeiende boekenverzameling. Toen ik nog maar net had leren lezen, kreeg ik van mijn ouders mijn eerste Kuifje-strip. Dat album werd het begin van een levenslange fascinatie voor Kuifje en Hergé. Tot de verhalen die het meest tot mijn verbeelding spraken, behoren ongetwijfeld de albums Raket naar de Maan en Mannen op de Maan, wellicht mede dankzij mijn al op jeugdige leeftijd aanwezige interesse voor ruimtevaart.

Vooral de rood-witte maanraket waarmee Kuifje en zijn vrienden naar de Maan vlogen, is iconisch. Hoewel de boeken dateren uit 1953 en 1954 – anderhalf decennium vóór de eerste Apollo-maanvluchten! –, kom je die raket ook vandaag nog op heel wat plaatsen tegen. Uiteraard staat er een model in het Belgisch Stripcentrum in Brussel, maar het grootste en bekendste exemplaar staat sinds 2015 in Brussels Airport, waar heel wat reizigers zich bij het zes meter hoge kunstwerk laten fotograferen. Belgische reizigers vinden een afbeelding van de beroemde raket tegenwoordig overigens ook op de eerste pagina van hun internationaal paspoort.

Meer dan veertig jaar na het overlijden van Hergé is zijn geesteskind Kuifje nog steeds erg populair. Dat leidde onlangs tot een samenwerking tussen Tintinimaginatio (de stichting die de nalatenschap van Hergé beheert, het vroegere Moulinsart) en Lego (de alom gekende Deense speelgoedfabrikant). Op 1 april van dit jaar kwam een Lego Ideas-set uit die meteen mijn aandacht wist te trekken: een heuse Kuifje-maanraket! Ik heb niet lang getwijfeld en de set meteen besteld.

Het moment was in elk geval goed gekozen: 1 april 2026 was namelijk ook de dag waarop NASA de Artemis II-missie lanceerde, waarbij na meer dan een halve eeuw voor het eerst weer mensen richting Maan vlogen (evenwel zonder er te landen). Daarbij droegen ze, net als Kuifje en zijn gezelschap, oranje ruimtepakken, in tegenstelling tot de witte pakken van de Apollo-astronauten van meer dan vijftig jaar geleden.

Met deze Lego build heb ik mijn hart weer eens flink kunnen ophalen. Het was een hele uitdaging, want vergis je niet: dit is een 18+ build, geen kinderspel dus. Ronde vormen creëren met van nature hoekige Lego-blokjes vormt een uitdaging, en er worden enkele heel speciale bouwtechnieken gebruikt om dat voor elkaar te krijgen. Het binnenwerk, dat verborgen blijft wanneer de raket eenmaal is afgewerkt, zit vrij ingenieus in elkaar. Het resultaat mag er zijn: een vrij stevig bouwwerk waarvan de gelijkenis met de tekeningen van Hergé treffend is.

Dat laatste is absoluut niet vanzelfsprekend. De raket uit de Kuifje-albums, waarvoor Hergé zich liet inspireren door de beruchte V2 van Wernher von Braun, wordt gekenmerkt door zijn typische spilvorm: de raket is het breedst in het midden, wordt naar onderen en naar boven toe smaller en mondt helemaal bovenaan uit in een spitse punt. Zoiets is met Lego onmogelijk perfect na te maken. Er werden dus wat toegevingen gedaan, waardoor de vorm van de Lego-raket wat dichter bij een cilinder aanleunt. Het Lego-bouwwerk ziet er wat logger uit dan de originele tekeningen, maar het resultaat mag er best zijn.

Bij de set horen maar liefst vijf minifigs – of zes, als je Bobbie meerekent –: Kuifje, Haddock, Zonnebloem, Jansen en Janssen, allemaal in oranje ruimtepak. Enig minpuntje: bij Bobbie ontbreekt een helm. Hij zal dus aan boord van de raket moeten blijven en zal geen maanwandeling kunnen maken (wat hij in het album wél kan).

O ja, deze raket kan écht vliegen hoor, zoals in onderstaand filmpje bewezen wordt...

www.lego.com/nl-nl/product/tintin-moon-rocket-21367
www.linkedin.com/posts/activity-7454871452706631680-rEvi
www.nasa.gov/artemis-ii-multimedia
www.stripmuseum.be
youtu.be/bPAfscO-Bkc
youtu.be/7O7gU7S_EhI

R2-D2

Twee jaar geleden vierde Lego de 50e verjaardag van Apollo 11 met een maanlander-set; dit jaar viert de Deense speelgoedfabrikant de 50e verjaardag van Lucasfilm met een nieuwe R2-D2-set. Misschien een beetje een vreemde verjaardag om te vieren, maar alle redenen zijn natuurlijk goed om een nieuwe Star Wars-set uit te brengen.

Eigenlijk gaat het niet om een compleet nieuwe set, maar om een verbeterde versie van een set die Lego in 2012 had uitgebracht. De meest in het oog springende verschillen tussen beide sets zitten in de koepel (het draaiende ‘hoofd’ van van R2): bij de oude set zijn daarvoor de traditionele hoekige bouwsteentjes gebruikt; de nieuwe versie maakt gebruik van gebogen bouwstenen, waarmee je natuurlijk veel beter iets kunt fabriceren dat min of meer een bolvorm heeft. Ook op andere plaatsen zijn heel wat dingen veranderd, al valt dat op het eerste zicht wat minder op.

Ter vergelijking laat ik hieronder foto’s zien van de oude (links) en de nieuwe (rechts) R2-D2-set.

Eigenlijk ben ik heel blij dat ik indertijd niet de oude set aangeschaft heb, want de nieuwe is veel cooler! Er zitten heel wat bewegende delen in, maar geen motor. Je moet alles dus met de hand bedienen. Je kunt de koepel laten draaien en hier en daar klepjes openen waarachter speciale gereedschappen (of Lukes lightsaber!) verborgen zitten. Maar de belangrijkste feature is R2’s derde ‘been’. Bij de oude set was het een heel gedoe om dat ding te voorschijn te laten komen en weer te verbergen; bij de nieuwe set gaat dat veel handiger dankzij een ingenieus mechanisme binnenin.

Wanneer R2 gewoon rechtop staat op zijn twee benen (of armen, ’t is maar hoe je ’t bekijkt), zit het derde been verstopt onderin de droid. Wanneer je R2 lichtjes omhoog tilt en zijn lichaam schuin houdt, schiet het derde been vanzelf naar buiten. Binnenin zit een heel Lego-Technic-mechanisme verborgen om dat mogelijk te maken. Wanneer je het been weer naar binnen duwt, klikt het weer netjes op zijn plaats. Deze functie is maar één van de vele verbeteringen ten opzichte van het oude model. De nodige inspiratie hiervoor werd geleverd door de werking van een balpen. De taak die het veertje in een balpen vervult, wordt in de R2-droid waargenomen door twee elastiekjes (wat mij toch enigszins doet vrezen voor een beperkte houdbaarheidsdatum, want rubberen elastiekjes blijven niet eeuwig soepel).

Voor de mensen die nog altijd denken dat Lego niet meer is dan speelgoed voor kleine kinderen, ik kan je verzekeren: het is een hele uitdaging om deze set te bouwen. De oude set uit 2012 kreeg als leeftijdscategorie nog 16+ mee; de nieuwe set uit 2021 legt de lat nog iets hoger met het label 18+. De set bevat 2.314 bouwsteentjes, waaronder een behoorlijk aantal die ik nog nooit eerder in een Lego-set gezien heb. Het lijvige, 284 pagina’s tellende instructieboek legt in 528 stappen precies uit hoe je te werk moet gaan, maar vooral bij het bouwen van het binnenwerk is het opletten geblazen.

Ik vroeg me af hoeveel verschillende soorten bouwelementen er ondertussen eigenlijk al bestaan, dus ik heb het even opgezocht. Afhankelijk van de bron vond ik verschillende getallen, en ik kon niet altijd weten hoe recent de cijfers waren. Ook hangt het ervan af wat je precies telt: er zijn uiteraard gelijke elementen in verschillende kleuren, er zijn elementen met opdruk, en dan zijn er ook nog een aantal andere systemen (zoals Duplo) die compatibel zijn met Lego. Maar eigenlijk was ik benieuwd naar het aantal verschillende onderdelen, zonder naar kleuren of opdrukken te kijken, die je kunt aantreffen in alle Lego-sets die Lego ooit heeft uitgebracht. In een artikel uit 2014 wordt melding gemaakt van meer dan 3.700 verschillende elementen. Op Quora (een in 2016 geüpdatet uitgebreid antwoord op de vraag ‘How many types of LEGO bricks/parts are there?) vond ik 8.703 als minimumaantal. Als je ook nog eens alle kleuren, opdrukken, stickers en andere varianten apart beschouwt, zouden het er maar liefst 61.840 zijn. En ik weet zeker dat er sinds 2016 weer een aantal nieuwe elementen, kleuren, opdrukken en stickers uitgebracht zijn! Dat is alvast gigantisch veel meer dan het aantal beschikbare bouwsteentjes waar ik het als kind mee moest doen.

Het bouwen van deze set heeft me weer heel wat uurtjes plezier opgeleverd. De set zal een plaatsje krijgen op een plekje dat ik speciaal daarvoor heb vrijgemaakt in mijn boekenkast, zodat ik er vanaf mijn bureau elke dag naar kan kijken. Wees gerust: ik heb hier geen boeken voor opgeofferd; ik heb alleen enkele oudere boeken uit mijn boekenkast gehaald en in een kartonnen doos gestopt. De boeken wil ik voorlopig niet van de hand doen, want ik kan er moeilijk afscheid van nemen...

www.lego.com/nl-be/product/r2-d2-75308
youtu.be/IA4486-6xbU

Lego-maanlander

Ik heb op deze blog al enkele stukjes gewijd aan de 50e verjaardag van de eerste bemande maanlanding: Mannen op de Maan, Vijftig jaar maanlanding en Apollo 11.

Ter gelegenheid van de 50e verjaardag van Apollo 11 heeft Lego onlangs een nieuwe Creator Expert-set uitgebracht met de Eagle, de maanlander van Apollo 11. Het is een leuke, vrij gedetailleerde set. Wanneer ik ’m voor het eerst zag, wist ik meteen dat ik deze Lego-set in mijn verzameling wou.

De set telt 1087 bouwstenen en werd ontwikkeld in samenwerking met de NASA. De set bestaat uit een stuk maanoppervlak met kraters, twee astronaut-minifiguurtjes (met NASA-insigne en goudkleurige helmen), een Amerikaanse vlag, de maanlander en een van de experimenten, de laserreflector.

De maanlander bestaat uit twee delen die in elkaar vastklikken en makkelijk weer van elkaar los te maken zijn: onderaan de daaltrap, bovenaan de stijgtrap. Bij het verlaten van de Maan deed de daaltrap, die op het maanoppervlak achterbleef, dienst als lanceerplatform voor de stijgtrap. De twee astronauten waren aan boord van de stijgtrap, die uitgerust was een eigen motor en brandstoftanks. Het gedetailleerde interieur van de stijgtrap is uitgerust met instrumentenpanelen en biedt ruimte voor twee astronauten. Hij bestaat uit drie stukken die in elkaar vastklikken en eenvoudig los te maken zijn, zodat je naar believen een kijkje in de maanlander kunt nemen.

De daaltrap bevat twee compartimenten die kunnen openklappen. In het ene compartiment zit de camera, die op de trap gericht was waarlangs Neil Armstrong als eerste mens afdaalde naar het maanoppervlak. Het andere compartiment bevat een van de experimenten die de astronauten op de Maan achterlieten: de laserretroreflector.

Een retroreflector reflecteert lichtstralen in dezelfde richting als waaruit de stralen komen. Het experiment werd gebruikt om de afstand Aarde-Maan nauwkeurig te meten. Sinds de Apollo 11-astronauten het toestel op de Maan achterlieten, wordt er vanop Aarde regelmatig een laserstraal op gericht. Door precies de tijd te meten tussen het uitsturen van de straal en het terug ontvangen van de gereflecteerde straal, kan de afstand exact bepaald worden. Dankzij dit eenvoudige experiment weten we nu dat de afstand tussen Aarde en Maan toeneemt met 3,8 centimeter per jaar.

Op één van de poten van de lander bevindt zich een gedenkplaat met de handtekeningen van de drie Apollo 11-astronauten en van president Nixon, waarop te lezen staat dat hier in juli 1969 voor het eerst mensen voet op de Maan hebben gezet. Bij de Lego-set is de tekst evenwel onleesbaar. Ik heb geen idee waarom de makers deze keuze hebben gemaakt, maar de kleuren van de gedenkplaat op de Lego-set zijn net andersom als de kleuren bij de echte maanlander. De echte gedenkplaat is zilverkleurig met zwarte opdruk, terwijl de Lego-versie een zwarte achtergrond heeft met witte opdruk. Vreemd.

Ik heb weer veel plezier beleefd aan het bouwen van deze set, die heel wat kleine onderdeeltjes bevat. Nieuw aan de set zijn een aantal goudkleurige bouwsteentjes, die speciaal voor deze maanlander geïntroduceerd werden. De echte maanlander was bekleed met goudkleurige folie, die voor thermische isolatie moest zorgen en tegelijkertijd het ruimtetuig moest beschermen tegen inslagen van micrometeorieten.

In het instructieboekje staat niet enkel hoe je in 179 stappen de set in elkaar zet, maar ook (beknopte) historische informatie over het Apollo-programma, de maanlander, heel wat foto’s en een vergelijking tussen de echte maanlander en de Lego-set. De originele maanlander was erg onregelmatig van vorm. De Lego-set is geen 100% nauwkeurige kopie, maar wel een vrij goede benadering. Bij bepaalde onderdelen staat er ook wat extra uitleg, bijvoorbeeld over de brandstoftanks, de camera, de laserreflector, de goudfolie of het reaction control system (de kleine stuurraketjes waarmee het ruimtetuig heel precies gemaneuvreerd kon worden). Erg leerrijk.

Toen mijn set helemaal klaar was en ik ’m zelfvoldaan zat te bekijken om alle details ervan in me op te nemen, ontdekte ik dat ik twee lichtgrijze, prismavormige bouwsteentjes aan de bovenkant van de stijgtrap ondersteboven had geplaatst. Dat dacht ik aanvankelijk tenminste, maar het bleek een foutje in het instructieboekje te zijn. Ik had wel degelijk de instructies correct gevolgd, maar de foto op de doos liet iets anders zien!

Ik ben heel tevreden met mijn Lego-maanlander. Nu nog een plekje vinden om hem tentoon te stellen...

www.lego.com/nl-be/product/nasa-apollo-11-lunar-lander-10266

Steamboat Willie

In 1928 bracht Walt Disney een korte animatiefilm uit die we gerust historisch mogen noemen. Steamboat Willie is de eerste volledig gesynchroniseerde Disney-cartoon met geluid, in die tijd iets heel speciaals. Het zwart-witfilmpje is meteen ook het allereerste optreden van Mickey en Minnie Mouse. Iedere Disney-fan kent de beelden wel, van een vrolijk fluitende Mickey die aan het stuurwiel van een rivierstoomboot staat.

Ter gelegenheid van de 90e verjaardag van deze kortfilm én van het debuut van Mickey Mouse heeft Lego op 1 april van dit jaar een exclusieve, gelimiteerde set uitgebracht met de stoomboot en twee figuurtjes: Mickey en Minnie. Net als het filmpje is ook deze set in zwart-wit en bestaat hij alleen maar uit zwarte, witte en grijze blokjes (met enkele leuke, zilverkleurige details). Aan de buitenkant, tenminste. Binnenin zit een heel mechaniek verscholen om bepaalde onderdelen te laten bewegen. Voor dat mechaniek, dat onzichtbaar blijft wanneer de stoomboot eenmaal volledig gebouwd is, zijn gekleurde bouwstenen gebruikt. Dat helpt om er tijdens het bouwen wijs uit te geraken.

We wilden deze set maar al te graag hebben. Tijdens ons jongste bezoekje aan de Lego Store in Disneyland Parijs konden we niet langer aan de verleiding weerstaan. De set beschikt over een aantal leuke extra’s, zoals een werkende kraan op het dek, waarmee een aardappelkrat aan boord kan worden gehesen, stoompijpen die op en neer bewegen (net zoals in de animatiefilm) en schoepenraderen die draaien wanneer de boot wordt voortgeduwd. Hij rijdt op wielen die zo goed als onzichtbaar blijven. Via het mechaniek binnenin wordt de draaibeweging van de wielen overgebracht op de schoepenraderen én omgezet in een op-en-neerbeweging van de stoompijpen.

Als je het filmpje nog eens goed bekijkt – het is makkelijk te vinden op YouTube en je vindt het onderaan dit artikel – zul je merken dat de makers van de Lego-set heel wat details uit de cartoon in de set gestopt hebben waardoor je de set ongetwijfeld nog meer zult kunnen appreciëren, zoals de reddingsboeien in de stuurcabine, de pannenset aan de muur, de scheepsbel, de papegaai, een emmer en een hamer, Minnies hoedje, haar gitaar en de muziekpartituur van de Amerikaanse folksong Turkey in the Straw (geïllustreerd met de geit uit het filmpje).

Disney en Lego werken al geruime tijd samen. In Walt Disney World kun je een bezoek brengen aan het Lego Imagination Center, met grote Lego-creaties in open lucht, waaronder een iconische zeeslang. Daarnaast is Lego een hele tijd geleden al begonnen met het uitbrengen van Star Wars-, Disney- en zelfs Marvel-sets. Zoals je wellicht weet, vallen ook Star Wars en Marvel onder de Disney-vlag. Vooral de Star Wars-Lego-sets zijn ontzettend populair. Bijzonder tot de verbeelding sprekend, maar wegens de hoge prijs wellicht onbereikbaar voor velen, is de grote Ultimate Collectors Series Millennium Falcon-set die in de Lego Store te zien is en die uit maar liefst 7500 bouwsteentjes bestaat.

Enkele weken geleden nog bezocht ik op FACTS een korte workshop, geleid door enkele ontwerpers van de Lego-Star Wars-sets. Niet dat ik een verzamelaar van die dingen ben, maar het onderwerp interesseert me wel. Ik ben natuurlijk een Star Wars-fan, en als kind heb ik ontelbare uren met Lego gebouwd en gespeeld. Ik heb heel leuke herinneringen aan die tijd. Wellicht kan ik met onze nieuwe Steamboat Willie-set mijn oude hobby nieuw leven inblazen.

Sedert mijn kindertijd is Lego erg geëvolueerd en zijn er heel wat nieuwe, boeiende mogelijkheden bijgekomen die ongetwijfeld ook heel wat volwassenen kunnen bekoren. Want – en dat heb ik tijdens het bouwen van onze Steamboat Willie-set nog maar eens ondervonden – Lego is méér dan speelgoed. Het bouwen met Lego stimuleert het ruimtelijk, logisch en wiskundig denken, en draagt bij sets als Steamboat Willie, die Lego Technic-elementen bevatten (zoals tandwielen, assen en hefbomen), ook nog eens bij tot inzicht in de werking van mechanieken. Andere Lego-sets bevatten elektromotoren, sensoren en microprocessoren die door middel van software aangestuurd kunnen worden. Lego is duidelijk meegeëvolueerd met zijn tijd en is uitgegroeid van een eenvoudig maar geniaal basisconcept tot een hedendaags product met ongekende en bijzonder aantrekkelijke mogelijkheden. Ja, na al die jaren ben ik nog steeds een groot fan!

Deze Steamboat Willie is een zogenaamde Lego Ideas-set. Lego Ideas is een project waarbij gebruikers zoals u en ik hun eigen ideetjes voor nieuwe Lego-sets naar voor kunnen schuiven. Het oorspronkelijke idee voor Steamboat Willie was heel wat bescheidener en eenvoudiger (156 bouwstenen) dan wat de uiteindelijke set is geworden (750 bouwstenen!), en werd ingestuurd door de Hongaarse Lego-fan Máté Szabó. De link naar zijn Instagram-kanaal, met daarop heel wat foto’s van zijn Lego-creaties, vind je onderaan dit artikel.

youtu.be/BBgghnQF6E4
www.disneylandparis.com/nl-nl/winkels/disney-village/the-lego-store
www.imdb.com/title/tt0019422
www.instagram.com/szabolego
www.lego.com/nl-be/themes/lego-ideas/products/steamboat-willie-21317
ideas.lego.com/projects/5b64baab-0c5d-40c5-be8e-32dbf8604733