Dumbo

Disney is al een tijdje bezig met liveaction remakes van zijn animatieklassiekers. Zo konden we in 2010 al genieten van Alice in Wonderland (met Anne Hathaway als Alice en Johnny Depp als de Mad Hatter), in 2014 van Maleficent (met Jolina Jolie in de titelrol, gebaseerd op Sleeping Beauty), in 2015 van Cinderella (met Kate Blanchett als Assepoester), in 2016 van The Jungle Book (met de stemmen van onder andere Bill Murray, Ben Kingsley en Scarlett Johansson), in 2017 van Beauty and the Beast en in 2018 van Christopher Robin (met Ewan McGregor in de titelrol en gebaseerd op de avonturen van Winnie the Pooh).

Telkens bijzonder geslaagde producties, waarvoor Disney grote namen wist te strikken.

De volgende in het rijtje kwam dit jaar: Dumbo, net als Alice in Wonderland in een regie van niemand minder dan Tim Burton (ook gekend van onder andere The Nightmare Before Christmas, Charlie and the Chocolate Factory en onlangs nog Miss Peregrine’s Home for Peculiar Children).

Ook de cast van Dumbo bestaat voor een aanzienlijk deel uit grote sterren: Eva Green, Danny DeVito, Colin Farrell en Michael Keaton. De rol van circusdirecteur is DeVito op het lijf geschreven.

De keuze van de cast wijst er al op dat Disney voor deze films beslist niet enkel mikt op een jeugdig publiek. Er zijn helaas nog altijd heel wat mensen die de naam ‘Disney’ associëren met ‘kinderlijk’ of ‘kinderachtig’, maar die mensen dwalen en hebben duidelijk geen flauw idee waar Disney precies voor staat. Net als de eerder genoemde films is ook deze versie van Dumbo bijzonder knap gemaakt en zeker ook erg genietbaar voor volwassenen die over een voldoende dosis fantasie beschikken. Een vliegende olifant – oeps, nu heb ik een belangrijk plotelement verklapt, sorry... – mag dan wel niet erg geloofwaardig zijn, daar gaat het natuurlijk niet om. Dumbo is een meeslepend, spannend en visueel bijzonder sterk verhaal.

Naast een goede film, die aandacht heeft voor actuele thema’s als dierenwelzijn en diversiteit, is Dumbo ook een erg mooi eerbetoon aan het origineel uit 1941. Disney-fans zullen heel wat leuke details herkennen. Heb je de film gemist in de bioscoop? Bekijk hem dan zeker wanneer hij uitkomt op dvd, blu-ray en video-on-demand.

De film kwam bij ons in twee versies in de zalen: de originele, Engelstalige versie en een in het Nederlands gedubde versie. Die laatste is wellicht te verkiezen voor wie met kleine kinderen gaat kijken, maar als volwassene zul je ongetwijfeld de originele versie veel meer kunnen appreciëren. Ik vind het altijd zonde dat topactrices en -acteurs zoals in dit geval Eva Green of Danny DeVito, van wie je als filmliefhebber de stemmen door en door kent, in zo’n gedubde versie bijna respectloos vervangen worden door een of andere goedkope BV of BN’er. Bovendien vind ik het vreselijk dat de Nederlandse dialogen die je hoort niet lipsynchroon zijn met de gezichten die je ziet. Bij animatiefilms vind ik dat niet zo erg, maar bij liveaction kan ik daar absoluut niet tegen!

Disney heeft later dit jaar nog meer voor ons in petto. In 2019 krijgen we nóg vier liveaction films te zien: Aladdin, The Lion King, de Maleficent-sequel Mistress of Evil en tenslotte Lady and the Tramp. Van Aladdin en The Lion King heb ik de trailers al gezien, en ze zien er bijzonder veelbelovend uit. De Disney-fans zullen extra verwend worden dit jaar!

nl.disney.be/films/dumbo-2019
www.imdb.com/title/tt3861390

Nacht van de Magie

Op 20 april vond in het Brugse concertgebouw De Nacht van de Magie plaats, een avond vol magisch entertainment, waarbij meerdere nationale en internationale artiesten het publiek kwamen verbazen met hun wonderlijke kunsten.

Op de affiche stonden het duo Kurt Demey & Stefan Paridaen, Matt Johnson, Jamie Allan, Gili en Patrick Pickart. De acts werden aaneengepraat door stand-upcomédienne Soe Nsuki.

Ik kende ze niet allemaal. Kurt Demey en Stefan Paridaen bijvoorbeeld. Zij blijken bekend te zijn van Belgium’s Got Talent, een programma waar ik niet naar kijk omdat ik meer een film-, serie- en documentairekijker ben. Jamie Allan is vooral bekend van de Britse tv en hem kende ik dus ook niet. Maar Gili ken ik natuurlijk wel, en ook van Patrick Pickart heb ik al eens gehoord.

Matt Johnson kende ik persoonlijk niet, maar mijn vrouw en dochter waren hem de week voordien toevallig tegen het lijf gelopen in Disneyland Parijs en hadden zelfs een praatje met de man gemaakt, al hadden ze zich toen niet gerealiseerd wie hij was (al kwam hij hen niet helemaal onbekend voor). Johnson vond ik overigens de beste entertainer van de avond. Hij is een Canadees die wereldwijd bekend geworden is met Britain’s Got Talent.

Voor zijn eerste act liet Johnson zich inspireren door niemand minder dan Harry Houdini, de Hongaarse boeienkoning die honderd jaar geleden iedereen met verstomming sloeg met zijn ontsnappingskunsten. Johnson laat zich geboeid opsluiten in een met water gevuld aquarium, en moet zichzelf zien te bevrijden voordat hij zonder adem komt te zitten.

Jamie Allan kreeg de bijnaam ‘iMagician’, en ik vermoed dat hij gesponsord wordt door Apple. In zijn acts maakt hij veelvuldig gebruik van iPads, en wanneer hij een vrijwilliger uit het publiek vraagt, wil hij nadrukkelijk iemand met een iPhone op het podium hebben. (Wellicht zijn Android-bezitters minder gemakkelijk om de tuin te leiden, wie weet...)

Over Gili heb ik eerder al op deze blog gepost, al is dat ondertussen alweer acht jaar geleden. Gili is een mentalist: iemand die de indruk wekt dat hij gedachten kan lezen of de gedachten van anderen op niet voor de hand liggende manieren kan beïnvloeden. Gili trekt al jaren volle zalen in Vlaanderen en Nederland, en was onlangs ook nog in Parijs te gast.

Kurt Demey en Stefan Paridaen verzinnen hun acts zelf, waardoor ze dingen kunnen laten zien die we nog nergens anders gezien hebben. Zo zorgen ze voor een frisse kijk op mentalisme.

Patrick Pickart (neen, geen familie van Jean-Luc Picard, ik heb het nagevraagd) voert een hypnose-act op. Hij begint met een summiere uitleg van wat hypnose is, en laat heel de zaal meedoen wanneer hij vervolgens enkele simpele hypnotische suggesties formuleert. Bij de meeste mensen heeft het geen of weinig effect, maar enkelen gaan er helemaal in op. Op die manier selecteert hij die mensen, die bijzonder gevoelig zijn voor hypnose. Zij mogen op het podium komen voor het interessantere werk.

Eén van de leuke trucjes die hij uithaalt, is iemand het cijfer vier laten vergeten. Wanneer hij de betreffende persoon, die op dat moment alles heel bewust ervaart, vraagt om de vingers van haar hand te tellen, slaat ze de vier over en eindigt ze tot haar grote verbazing bij elf in plaats van bij tien vingers. Merkwaardig en grappig. Een volgende stunt gaat nog iets verder: een andere deelneemster wordt zo stijf als een plank en blijft schijnbaar moeiteloos horizontaal op twee steunen liggen, met enkel de nek en de voeten ondersteund. Het zijn de klassieke dingen die we van toneelhypnotiseurs kennen, maar het blijft indrukwekkend.

Na de voorstelling namen de artiesten in de lobby van het concertgebouw uitgebreid de tijd voor een meet-and-greet met de fans. Het was een boeiende en magische avond!

www.denachtvandemagie.be
youtu.be/7bohcuxhqgo

FACTS 2019, Spring Edition

FACTS heeft al meerdere jaren een vaste plaats op mijn agenda. Of liever: twee vaste plaatsen, want sedert 2016 is er een lente- en een herfsteditie, telkens twee dagen.

Ik schreef het al eerder: op FACTS is van alles te beleven voor elke liefhebber van series en films (vooral scifi en fantasy), comics, games, anime, cosplay en al wat daar enigszins op lijkt. Voor echte geeks dus.

Ik ga voornamelijk naar dergelijke evenementen om de acteurs en actrices uit mijn favoriete series en films te ontmoeten en hun Q&A’s bij te wonen, maar daarover straks meer.

FACTS is natuurlijk ook een erg commercieel gebeuren, waar heel wat bezoekers zich laten verleiden tot de aankoop van allerlei leuke hebbedingetjes. Erg veel spullen koop ik niet, maar een van de handelaars bij wie ik graag langs ga, is John-Jan Soundtrack. Deze handelaar is gespecialiseerd in soundtracks van het soort films en series dat erg in trek is bij heel wat FACTS-bezoekers. Dat soort soundtracks is doorgaans niet te koop bij MediaMarkt, Fnac, Bol.com of Amazon, en je vindt ze niet op iTunes, Spotify of Google Play.

Neen, voor gespecialiseerde zaken moet je terecht bij een specialist. Ik ben ondertussen dus een trouwe klant geworden. Ik koop vooral de albums van La-La Land Records, een Amerikaans platenlabel dat gespecialiseerd is in film- en tv-soundtracks. De laatste tijd worden heel wat zogenaamde ‘anniversary editions’ uitgebracht van klassieke soundtracks. Het gaat dan om een geremasterde editie, waarbij het oorspronkelijk uitgebrachte album aangevuld wordt met niet eerder uitgegeven tracks en/of tracks die wel voor de film of serie gecomponeerd zijn maar die uiteindelijk niet gebruikt werden.

Zo kocht ik in het verleden onder andere al E.T., The Extra-Terrestrial – 35th Anniversary Remastered Edition (2 cd’s), Close Encounters of the Third Kind – 40th Anniversary Remastered Edition (2 cd’s), Star Trek – 50th Anniversary Collection (4 cd’s) en John Williams & Steven Spielberg – The Ultimate Collection (3 cd’s en een dvd).

Op de Spring Edition 2019 van FACTS heb ik Superman: The Movie – 40th Anniversary Remastered Edition aan mijn collectie toegevoegd, en het is héérlijk nostalgisch om daarnaar te luisteren. Ik waan me weer 40 jaar terug in de tijd, wanneer ik voor het eerst de échte Superman (Christopher Reeve) met een wapperende cape en de rechterarm voor zich uit gestrekt over het scherm zie vliegen. De iconische, heroïsche muziek van John Williams ­– mijn favoriete componist en een waar muzikaal genie! – heeft ongetwijfeld een grote bijdrage geleverd aan het succes van die film.

Ook qua acteurs werd ik op deze editie van FACTS verwend, met Gaten Matarazzo (Dustin uit Stranger Things), Jason Isaacs (Gabriel Lorca uit Star Trek: Discovery en Lucius Malfoy in Harry Potter), Mads Mikkelsen (Galen Erso in Rogue One: A Star Wars Story en Le Chiffre in Casino Royale), Lana Parrilla (Evil Queen / Regina Mills in Once Upon A Time), Tom Hopper (Luther Hargreeves in The Umbrella Academy en Dickon Tarly in Game of Thrones), Shannen Doherty (Prue Halliwell in Charmed en Brenda Walsch in Berverly Hills, 90210) en Dolph Lundgren (Ivan Drago in Rocky IV).

Ik had van tevoren vooral uitgezien naar Matarazzo, Parrilla, Hopper, Isaacs en Mikkelsen. Jason Isaacs heb ik het afgelopen jaar al twee keer eerder ontmoet: een eerste keer op FedCon 2018 in Bonn, en een tweede keer op de Open Dag van ESTEC in Noordwijk. Net als op FedCon vroeg hij (als enige) uitdrukkelijk om tijdens zijn Q&A niet te fotograferen en vooral niet te filmen, omdat hij anders te veel moet opletten wat hij zegt. Jammer, want zijn twee panels waren erg leuk. En net als op FedCon liep een dame (zijn manager?) voortdurend rond tussen het publiek om op het filmverbod toe te zien. Beetje irritant.

Na de vorige FACTS (Fall Edition 2018), naar aanleiding van de Q&A van Jennifer Morrison, ben ik beginnen kijken naar Once Upon A Time. Ondertussen heb ik twee seizoenen van de serie gezien en ik weet de serie erg te smaken. Daarom was ik bijzonder blij dat er nu een andere actrice uit deze reeks op FACTS te gast was: Lana Parrilla.

In Once Upon A Time zijn zowat alle bekende sprookjesfiguren door een vloek van de Evil Queen (Lana Parrilla) verbannen naar een plaats zonder magie: het fictieve plaatsje Storybrooke in de Verenigde Staten. De reeks heeft een bijzonder originele opzet: door de vloek zijn alle personages ‘gewone’ mensen geworden, die in een gewoon stadje leven, wonen en werken, en die aanvankelijk alle herinneringen aan hun verleden als sprookjesfiguur vergeten zijn... Tot het hoofdpersonage Emma Swan (Jennifer Morrison) in Storybrooke komt opdagen, waarna beetje bij beetje de ware toedracht onthuld wordt. In het eerste seizoen worden scènes in Storybrooke voortdurend afgewisseld met flashbacks naar de sprookjeswereld, waarin we steeds meer sprookjesfiguren en hun onderlinge verhoudingen ontdekken.

Bijzonder intrigerend, want in Once Upon A Time staan de sprookjes niet los van elkaar; de verhaallijnen zijn met elkaar verweven, en figuren duiken op waar je ze niet meteen verwacht. Zo blijkt de moeder van de Evil Queen niemand minder te zijn dan de koningin van Wonderland, de Queen of Hearts. En Repelsteeltje blijkt verrassende banden met meerdere andere personages te hebben. Als je tijd over hebt en niet weet wat te kijken op tv, dan is Once Upon A Time beslist een aanrader. De reeks telt 7 seizoenen, goed voor in totaal 155 afleveringen. Ik begin binnenkort met seizoen 3 en heb dus nog wel even te gaan.

FACTS lijkt nog maar net voorbij, of er staat alweer een ander gelijkaardig (maar iets bescheidener) event op het programma: volgend weekend is het alweer tijd voor Comic Con Gent. Ook daar hoop ik weer een aantal acteurs uit mijn favoriete series te ontmoeten.

facts.be
lalalandrecords.com

Van Gogh: The Immersive Experience

We hadden ’m bijna gemist, maar gelukkig voor ons werd deze expo met drie weken verlengd: Van Gogh: The Immersive Experience, in de Beurs van Brussel.

Wie een expo met originele schilderijen van de meester verwacht, zal bedrogen uitkomen. Aan de reacties op de Facebookpagina van het evenement te zien, voelen een aantal bezoekers zich inderdaad om die reden een beetje bedot. Maar wie de moeite neemt om op voorhand eventjes de website van het evenement te bezoeken, is natuurlijk beter voorbereid en weet natuurlijk dat dit geen gewone schilderijententoonsteling is.

Op de affiche staat ook duidelijk vermeld dat het gaat om een ‘360° digital art experience’, en dat is precies wat het is. Niet te vergelijken dus met een bezoekje aan het Van Gogh Museum in Amsterdam (wat we in 2011 al deden). Na een kleinere ruimte met 3D-recreaties van de bekende vaas met zonnebloemen en de slaapkamer in Arles, kom je in de grote, majestatische hal die het hart van het neoclassicistische Beursgebouw vormt.

Die hal is ook het hart van de digitale expo. Op de hoge wanden van de verduisterde ruimte worden bewegende beelden geprojecteerd van heel wat bekende schilderijen van Van Gogh. Bezoekers kunnen plaatsnemen op stoelen, in ligzetels of op de grond, terwijl ze zich onder de rustgevende tonen van newagemuziek kunnen vergapen aan gigantische projecties van onder andere De zaaier, Caféterras bij avond, Bloeiende amandeltakken, Zelfportret met verbonden oor, De aardappeleters, Zonnebloemen en mijn favoriete Van Gogh-schilderijen, De sterrennacht en Sterrennacht boven de Rhône. Plus nog een heleboel andere werken, te veel om op te noemen.

De projecties zijn te zien op alle muren en pilaren van de hal. Het loont dus de moeite om af en toe ook eens achterom te kijken. Het gaat om een reizende tentoonstelling, maar in Brussel zijn de projecties duidelijk aangepast aan het interieur van het Beursgebouw.

Aan het einde van de tentoonstelling kun je, voor twee euro extra, ook nog een virtual reality-ervaring meepikken: met een VR-bril maak je een reis door het landschap in Arles, waarbij je meerdere schilderijen tegenkomt op de plekken waar ze geschilderd zijn of waar Van Gogh zich ervoor liet inspireren. Wij lieten ons meevoeren in de virturle realiteit en kwamen tot de conclusie dat dit de twee euro extra zeker waard is, al ware het natuurlijk beter geweest als dit gewoon in de toegangsprijs was inbegrepen (zoals bij de Magritte-tentoonstelling van een goeie twee jaar geleden in Knokke-Heist).

Hoewel er dus geen enkel origineel schilderij te bezichtigen valt, durven we dit toch wel aan te raden voor de Van Gogh-liefhebbers. Door deze immersieve ervaring maak je op een heel andere manier kennis met Van Goghs werk. Door de digitale animaties en de VR komen de schilderijen op een heel bijzondere manier tot leven.

In een educatieve video gaan de makers van de tentoonstelling wel eventjes in de fout: daarin wordt immers gesteld dat Van Gogh aan een vorm van kleurenblindheid leed, maar die stelling blijkt niet te kloppen. Meer daarover vind je bij de vragen en antwoorden op de website van het Van Gogh Museum (vraag 52).

Nog tot 27 januari te bezichtigen in het centrum van Brussel.

Edit 2019-01-24: wegens aanhoudend succes werd deze tentoonstelling nogmaals verlengd tot 10 maart.

www.expovangogh.be
www.vangoghmuseum.nl

De ultieme kerstmusical: Scrooge

In Antwerpen kun je dezer dagen gaan kijken naar Scrooge, de Musical, de nieuwste productie van Music Hall. Wij waren bij de avant-première op 8 december.

Al meteen na het grote succes van Oliver! enkele jaren geleden ontstonden de plannen om een ander verhaal van Charles Dickens als musical te brengen. Een van Dickens’ bekendste novelles, die zich daar bijzonder goed toe leent, is natuurlijk de ultieme kerstklassieker A Christmas Carol, die het verhaal brengt van een oude, verbitterde vrek die luistert naar de naam Ebenezer Scrooge.

Voor de muziek van Scrooge, de Musical deed het productiehuis een beroep op componist Dirk Brossé, die zijn sporen als film- en musicalcomponist al ruimschoots heeft verdiend en die ook vaak als dirigent bij allerlei concerten optreedt. Het scenario en de liedteksten zijn van Frank Van Laecke en Allard Blom. Inderdaad: Scrooge is geen naar het Nederlands vertaalde broadwaymusical, maar een originele, Vlaamse productie.

In zijn eerste musical(hoofd)rol vinden we Warre Borgmans (gekend van tal van Vlaamse films en tv-series) als Ebenezer Scrooge. Een groot zangtalent is hij niet, maar als Scrooge brengt hij het er prima vanaf. De rol lijkt hem op het lijf geschreven.

Bij deze musical, in een regie van Cornelius Baltus (onder andere bekend van Tanz der Vampiere en The Lion King), wordt weer flink gebruik gemaakt van de grote draaischijf in de toneelvloer van de Antwerpse Stadsschouwburg. De decorelementen, waarbij videoprojecties worden gebruikt, zijn erg origineel. Verantwoordelijk voor dit bijzondere decor (en voor de kostuums) is Dan Potra, die ook al heel wat internationale producties op zijn naam heeft staan.

Zowat 175 jaar na de publicatie van A Christmas Carol spreekt het verhaal de mensen nog altijd even sterk aan als in de tijd van Charles Dickens. Het is het gekende verhaal van een oude vrek die niemand iets gunt, geen greintje medeleven toont en iedere cent zes keer omdraait. Maar na de dood van zijn zakenpartner Marley krijgt hij – in een droom, want geesten bestaan natuurlijk niet echt – tijdens de kerstnacht het bezoek van diens geest, en vervolgens van de geesten van het verleden, van het heden en van de toekomst. Ze laten hem confronterende scènes zien, waardoor hij uiteindelijk tot inkeer komt. ’s Anderendaags, op Kerstdag, heeft de gierige vrek een complete metamorfose ondergaan en is hij een gulle, vrijgevige man geworden die zijn naasten graag een financieel ruggensteuntje geeft.

Een verhaal als dit helpt natuurlijk prima om de toeschouwer helemaal in de kerstsfeer te brengen, en op het toneel is er dan ook geen gebrek aan kerstbomen en nepsneeuw. Ook een kinderkoortje ontbreekt niet. Nog tot eind december kun je Scrooge gaan bekijken in de Antwerpse Stadsschouwburg. In januari – maar dat zijn een beetje vijgen na Pasen, als je ’t mij vraagt (of beter gezegd: kalkoen na Kerstmis) – zijn er ook nog opvoeringen in de Gentse Capitole, zij het dan op een iets kleiner toneel zonder draaischijf.

musichall.be/shows/scrooge

The King and I

Ik had het op deze blog al eerder over Opera in de cinema, Ballet in de cinema en Theater in de cinema. Maar er is ook Musical in de cinema. Vorige week stond The King and I op het programma, de musical van Rodgers en Hammerstein, opgevoerd in het London Palladium.

Het verhaal is dat van Margaret Landons biografische roman Anna and the King of Siam, waarin het hoofdpersonage, een jonge Britse weduwe, naar Siam (Thailand) trekt om er les te geven aan de vrouwen en de kinderen van de Siamese koning, die van Siam een moderne natie wil maken. De hoofdrollen waren voor Kelli O’Hara (Anna) en Ken Watanabe (de koning).

De productie won in 2015 maar liefst vier Tony Awards: beste actrice in een hoofdrol (Kelli O’Hara), beste actrice in een bijrol (Ruthie Ann Miles), beste kostuumontwerp, en beste musicalrevival. Verder waren er nog Tony-nominaties voor beste acteur in een hoofdrol (Ken Watanabe), beste regie, beste toneelontwerp, beste belichting en beste choreografie.

Hoewel ik heel wat melodieën kende, had ik de musical zelf nooit eerder gezien. The King and I ging in 1951 in première op Broadway en werd daar bijna drie jaar lang opgevoerd. Daarna ging de musical meermaals op tournee en kwamen er heel wat revivals. De productie die op het grote Kinepolis-scherm te zien was, is de revival van 2018 in Londen, die heel wat succes oogst.

De voorstelling was heel erg de moeite waard. De openingscène maakt al bijzonder veel indruk, wanneer Anna met haar zoon per schip aankomt in Siam. De muziek van Richard Rodgers is bijzonder genietbaar, net als de dialogen van Oscar Hammerstein. De kostuums zijn prachtig, de decors inventief en impressionant, de vertolkingen van een erg hoogstaand niveau.

De opkomst in Kinepolis was helaas wat aan de lage kant. Ik vind dat vreemd, want het aanhoudend succes van de musical in Vlaanderen, in zalen als de Antwerpse Stadsschouwburg en de Gentse Capitole, bewijst dat er bij ons wel degelijk een groot musical-minnend publiek is. De Musical in de cinema-formule laat je toe om tegen een fractie van de prijs van een theaterticket een productie van topniveau vanop de eerste rij te bekijken. De afwezigen hadden dus alweer ongelijk...

Binnenkort ga ik weer naar de musical, niet in de bios, maar in het écht. Zondag gaat in de Antwerpse Stadsschouwburg immers Scrooge, de Musical in première, een Vlaamse adaptatie van het beroemde A Christmas Carol van Charles Dickens met Warre Borgmans in de rol van Ebenezer Scrooge. Beslist meer daarover in een volgend blogje.

www.thekingandilivecinema.com

Tussen hemel en aarde

Ik was nog maar net terug van Disneyland Parijs, waar ik met mijn gezin drie dagen lang Halloween gevierd heb, of ik was alweer onderweg, deze keer voor één dagje naar Nederland. Heel andere koek: het jaarcongres van Skepsis, een organisatie die zich bezig houdt met het kritisch en wetenschappelijk verantwoord onderzoek naar buitengewone beweringen.

Ik ben al jarenlang een groot aanhanger van de sceptische beweging, die vooral een tegenpool wil vormen voor de grote hoeveelheid pseudowetenschappelijke nonsens die voortdurend op ons af komt. Dat gebeurt natuurlijk al heel lang, maar met de opkomst van het internet is het veel gemakkelijker geworden om allerlei ideeën – ook de meest bizarre, idiote of de meest gevaarlijke – de wereld in te sturen.

Gelukkig kan het internet niet alleen een vloek maar ook een zegen zijn. Eveneens sedert en dankzij de opkomst van het internet heeft de sceptische beweging namelijk wereldwijd een grote groei gekend. Al sinds 2005, het jaar waarin ik voor het eerst kennis maakte met het podcasting-fenomeen, volg ik The Skeptics’ Guide to the Universe en andere sceptische podcasts. Via dergelijke podcasts worden erg veel mensen bereikt, die anders wellicht nooit met scepticisme in contact gekomen zouden zijn.

Heel wat landen hebben ondertussen een of meer organisaties waarin de sceptici zich verenigen. In België zijn dat onder andere Skepp, in Nederland Skepsis. Beide zijn lid van een overkoepelende organisatie, de European Council of Skeptical Organisations (ECSO). Omdat het woord ‘scepsis’ uit het Grieks afkomstig is (‘σκέψις’), maken sceptici er een gewoonte van om na de eerste s geen c, maar een k te schrijven.

‘Tussen hemel en aarde’ was het thema van het jaarcongres van Skepsis, waarvoor ik dus op 3 november naar Amersfoort trok. Er stonden een aantal heel interessante sprekers op de gastenlijst, die de trip absoluut de moeite waard maakten.

Om te beginnen was er wetenschapsjournalist George van Hal, die het naar aanleiding van zijn boek Robots, aliens en popcorn had over wetenschap in sciencefictionfilms, een onderwerp dat mij als filmliefhebber en scifi-fan natuurlijk bijzonder kan boeien. Ik denk overigens dat ik George van Hal vorig jaar met een ietwat gelijklopende presentatie aan het werk gezien heb op de Fall Edition van FACTS.

Daarna was het de beurt aan Julia Cramer van QuTech (het quantuminstituut van de TU Delft), met een lezing over het verkeerd gebruik van natuurkundige termen. Met name over de term ‘quantum’, die de reclamejongens te pas en te onpas gebruiken, hoewel ze natuurlijk niet het minste benul hebben van de betekenis ervan. Maar ja, het klinkt cool en een beetje mysterieus, nietwaar? Cramer bracht het publiek ook wat bij over wat qubits en quantumcomputers nu precies zijn. Hoogst interessant.

Tijdens de zeer verzorgde broodjeslunch was er een gelegenheid tot meet-and-greet met de Amerikaanse podcaster Seth Andrews, die na de middagpauze een zowel verhelderende als grappige presentatie gaf, waarbij hij liet zien dat we, zelfs als we over correcte informatie beschikken, toch verkeerde conclusies kunnen trekken wanneer die informatie onvolledig is. Als je enkele feiten kent, maar niet alle feiten, dan is het bijzonder verleidelijk om tot een foutief besluit te komen.

Maar Andrews was niet helemaal uit Amerika gekomen voor een praatje van een half uur. Na zijn presentatie had hij nog een rol te vervullen als interviewer van een andere gast, die niet lijfelijk op het congres aanwezig was maar met wie een feilloos werkende skypeverbinding tot stand werd gebracht: professor Daniel Batcheldor, een astrofysicus die werkzaam is bij het Florida Institute of Technology. Batcheldor verschafte ons inzicht in het fenomeen van de ‘flat earthers’, mensen die ervan overtuigd zijn dat de Aarde plat is. Nochtans kun je met enkele simpele experimenten – zonder dat je daarvoor met een raket de ruimte in moet – zwart op wit bewijzen dat de aarde een bol is.

Als laatste spreker kwam Johan Braeckman aan het woord, hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit Gent. Hij had het met de nodige humor over het geloof in UFO’s en buitenaardse wezens. Twee jaar geleden had ik ook al een presentatie van Braeckman bijgewoond, op een colloquim over buitenaards leven, dat Skepp in samenwerking met de Vereniging voor Sterrenkunde had georganiseerd in Brussel.

Op het congres in Amersfoort werd ook nog een overzicht gegeven van de activiteiten van Skepsis gedurende het afgelopen jaar en werd er een bijzondere prijs overhandigd: de gegeerde Piramidependel werd uitgereikt aan dr. Peter Burger, die de prijs krijgt voor zijn hele oeuvre en in het bijzonder voor het werk aan nieuwscheckers.nl, een factcheckingwebsite die allerlei berichten die in het nieuws komen, kritisch onder de loep neemt. Die site is een initatief van Peter Burger en Alexander Pleijter.

De dag werd afgesloten met een panelgesprek en een borrel, en daarna kon ik met een tevreden gevoel naar huis terugkeren. Het was de eerste keer dat ik een congres van Skepsis bijwoonde, en ik was voornamelijk gegaan omdat Seth Andrews op de lijst van sprekers stond. Maar ook de andere presentaties waren stuk voor stuk bijzonder interessant en verhelderend. Hoewel ik drie tamelijk vermoeiende dagen in Disneyland Parijs achter de rug had (waaronder de halloweensoiree tot twee uur ’s nachts), ben ik bij geen enkele lezing ingedommeld!

ecso.org
nieuwscheckers.nl
skepp.be
skepsis.nl