dinsdag 22 maart 2011

Gili

GiliZondagmiddag heb ik in de Brugse Stadsschouwburg de dvd-opname bijgewoond van Gili’s zaalshow Iedereen paranormaal. Gili, die er met zijn lange grijze haren een beetje uitziet als een magiër, trekt al een tijdje met zijn show doorheen het Vlaamse land en sedert kort ook doorheen Nederland. Ik was al lang van plan om een voorstelling bij te wonen, maar het was er tot nu toe nog niet van gekomen. Toen ik echter de aankondiging zag voor Brugge, heb ik niet langer getwijfeld en meteen geboekt.

Ik kende Gili natuurlijk al van op tv, én van het boek dat hij eind vorig jaar heeft uitgebracht. In dat boek, dat ik met belangstelling gelezen heb en waarvan een gesigneerd exemplaar in mijn boekenkast prijkt, trekt hij van leer tegen zelfverklaarde paragnosten, mediums, helderzienden en andere toekomstvoorspellers.

De show is daarentegen puur entertainment, een perfecte mix van humor en straffe toeren waarbij je je telkens weer afvraagt: hoe doet hij het toch? Gili maakt daarbij gebruik van mentalisme (waarbij hij de illusie wekt over buitengewone mentale vaardigheden te beschikken, die sterk doen denken aan een zesde zintuig) en handig in de show verwerkte goocheltrucs. (Het papier dat hij aan het einde van de show uit een kistje haalt dat al van bij het begin van de voorstelling aan het plafond hing te bengelen en waarop allerlei details blijken te staan die hij op voorhand onmogelijk kon weten, kan niets anders dan een verwisseltruc zijn.) Door de inbreng van door het toeval gekozen mensen uit het publiek is iedere voorstelling imers weer anders.

Gili beweert overigens – zoals de naam van zijn show het zegt – dat iedereen (even) paranormaal is. Hij voert daarom niet alle stunts zelf uit, maar laat ook zien dat mensen uit het publiek tot dezelfde straffe toeren in staat zijn, wellicht tot hun eigen grote verbazing! Hoe hij het doet is mij een raadsel, maar wat hij doet is behoorlijk kras. Wanneer de dvd uit is, zal ik hem beslist meermaals bekijken om te zien of ik erin slaag enkele van Gili’s geheimen te achterhalen.

Helemaal aan het einde komt een disclaimer, waarin Gili uitlegt dat alles wat we te zien en te horen hebben gekregen, het resultaat is van illusies, gecreëerd door Gili’s vijf zintuigen en die van het publiek. Voor alle duidelijkheid: een zesde zintuig komt er dus niet aan te pas, ook al lijkt het daar vaak bijzonder sterk op.

De show was in ieder geval zijn geld meer dan waard – ik betaalde amper 12 euro voor een ticket op de tweede rij. Ik vond het overigens ook leuk dat Gili bij het begin van zijn optreden verwees naar Extrano, die in de jaren zeventig in heel Vlaanderen furore maakte met zijn hypnoseshows. Net als Gili heb ook ik indertijd samen met mijn vader een voorstelling van de grote Extrano bijgewoond, en net als Gili was ik toen zeer onder de indruk. Zo’n straffe hadden we in die tijd nog niet gezien. Maar hoe dan ook, Gili is ongetwijfeld nóg straffer, al maakt hij geen gebruik van hypnose. Als je de kans krijgt hem aan het werk te zien, dan moet je dat beslist doen!

www.comedyshows.be/gili
www.gili.be

maandag 21 maart 2011

Frankenstein

Vorige week heb ik een schitterende theatervoorstelling bijgewoond: Frankenstein, gebaseerd op de beroemde roman van Mary Shelley. De voorstelling vond plaats in het Royal National Theatre in Londen, maar ik kon het stuk volgen vanuit Kinepolis, die na het succesvolle Opera in de cinema nu ook Theater in de cinema op het programma heeft staan. Het concept is hetzelfde: een voorstelling van wereldniveau wordt met high definition-camera’s gefilmd en live via satelliet doorgestraald naar bioscopen overal ter wereld.

In het voorprogramma kregen we de nodige achtergrondinformatie over Frankenstein (de roman, de films, het theaterstuk), beelden van de repetities en een interview met de hoofdrolspelers, Jonny Lee Miller en Benedict Cumberbatch. Het opmerkelijke is dat beide acteurs om beurten beide hoofdrollen voor hun rekening nemen: de ene keer speelt Miller de rol van doctor Frankenstein en Cumberbatch de rol van het creatuur, bij de volgende voorstelling doen ze het net andersom.

Frankenstein

De regie was in handen van Danny Boyle, die bij het grote publiek wellicht beter gekend is als filmmaker (o.a. Trainspotting, 28 Days Later, Sunshine, 127 Hours en natuurlijk Slumdog Millionaire, die in 2008 maar liefst acht Oscars won).

De voorstelling was, in één woord: subliem! Het was lang geleden dat ik nog zo’n hoogstaand theater gezien had (al moet ik meteen toegeven dat ik ook weer niet zo vaak naar het theater ga). De recensies zijn bijzonder lovend. De acteurs vertolken hun rol op een schitterende manier, en de decors, de belichting, de make-up, de special effects en de muzikale ondersteuning maken de voorstelling helemaal af. Als toeschouwer word je compleet in het verhaal meegesleurd en je voelt al van bij het allereerste begin sympathie voor het creatuur – een monster wil ik het zeker niet noemen.

In Londen is de voorstelling avond na avond uitverkocht. Een beetje onbegrijpelijk dus dat in Kinepolis Brugge amper zes mensen in de zaal zaten. Maar ik herinner me dat het bij de eerste aflevering van Opera in de cinema niet veel beter was. In een paar jaar tijd zijn de operavoorstellingen in Kinepolis echter een enorm succes geworden. Hopelijk loopt het Belgische publiek binnenkort ook warm voor deze schitterende reeks theatervoorstellingen vanuit Londen.

www.kinepolis.com/theater
www.nationaltheatre.org.uk/ntlive

zondag 13 februari 2011

Nixon in China

Het was alweer een hele poos geleden dat ik nog eens naar Opera in de cinema was geweest. Voor wie het concept nog niet mocht kennen: Opera in de cinema is de bijzonder succesvolle formule van Kinepolis (en andere bioscopen zowat overal ter wereld) waarbij een aantal opera’s live in high definition in de bioscoop vertoond worden op hetzelfde ogenblik dat ze in de Metropolitan Opera in New York opgevoerd worden. Voor een fractie van de prijs die je in de ‘Met’ zou betalen, krijg je in Kinepolis de voorstelling van op de eerste rij te zien, aangevuld met interviews met cast en crew, een blik achter de schermen tijdens de decorwisselingen, een kijkje in de regiekamer, en zelfs een glaasje bubbels vooraf en/of in de pauze. In navolging van het operasucces is er tegenwoordig overigens ook al Theater in de cinema en Ballet in de cinema.

Nixon in China

Nixon in China had ik al lang van tevoren in mijn agenda aangestipt. De voorstelling van zaterdag was mijn eerste kennismaking met deze opera van John Adams, van wie ik eerder al Doctor Atomic had gezien (over Robert Oppenheimer en het Manhattan Project). Net als Doctor Atomic is het verhaal gebaseerd op een stukje twintigste-eeuwse Amerikaanse geschiedenis, in dit geval het bezoek van Richard Nixon aan China, en zijn ontmoeting met Mao Zedong in 1972.

Het voordeel van een hedendaagse opera is dat hij soms gedirigeerd wordt door de componist zelf, en dat was bij deze Met-productie inderdaad het geval. De rol van Nixon werd vertolkt door de bariton James Maddalena, die ook al op de première in 1987 het personage voor zijn rekening had genomen.

Nixon in China werd bij de première wat kritisch onthaald, maar tegenwoordig wordt het stuk gezien als de meest invloedrijke opera van de voorbije vijfentwintig jaar. Het is Adams’ eerste opera, en ik heb er ontzettend van genoten. De bij momenten minimalistische muziek, erg ritmisch en met veel herhalingen, deed me meteen aan Philip Glass denken.

In Kinepolis Brugge zat de zaal deze keer niet vol, in tegenstelling tot de opera’s die ik het voorbije seizoen heb bijgewoond. Maar dat heeft twee redenen. Ten eerste is deze opera pas later aan het programma toegevoegd en zat daarom niet inbegrepen in de abonnementsformules. Bovendien trekt zo’n moderne opera sowieso minder volk dan gekende klassiekers zoals Aïda of Carmen, waar de zalen telkens zo goed als uitverkocht waren. Maar de afwezigen hadden ongelijk. Dit is beslist geen opera waarbij je kans loopt in slaap te vallen. De muziek houdt je gegarandeerd wakker. Bovendien zit er erg veel humor in, en de vertolkingen waren van een bijzonder hoog niveau. John Adams is vanaf nu mijn favoriete operacomponist!

Opera in de Cinema

www.kinepolis.com/opera
www.metopera.org/hdlive

maandag 7 februari 2011

Oliver!

Een tijdje geleden zijn we weer eens naar Antwerpen gespoord om een musical te gaan bekijken. Oliver! voldeed in alle opzichten aan de verwachtingen. Het verhaal zal iedereen wel kennen: het gaat om een musicalbewerking van de klassieker Oliver Twist van Charles Dickens. Het speelt zich af in het Victoriaanse Londen en is een aanklacht tegen de wantoestanden uit die tijd. De musical begint wat somber, met de soepbedeling voor de kinderen in het werkhuis, maar de sombere sfeer wordt al gauw helemaal verdrongen door de opgewekte muziek en de humor. Het openingsnummer Soep is meteen een meezinger, en er zullen nog vele prachtige melodieën volgen.

Oliver!

Peter Van Den Begin schittert in de rol van Fagin. Een groot zanger is hij natuurlijk niet, maar dat vereist het personage ook niet. Musical is wat dat betreft heel wat minder veeleisend dan opera en operette, en we hebben de voorbije jaren al vaker Vlaamse theater- en tv-acteurs in musicals zien optreden. Verder herkenden we ook nog Peter Van De Velde als Bill Sikes, en Door Van Boeckel en Wanda Joosten als de Sowerberrys. In de voorstelling die wij te zien kregen, werd Hilde Norga vervangen door Liv Van Aelst voor de rol van Nancy. Voor de kinderhoofdrollen (Oliver en Dodger) zijn er telkens drie acteurs die om beurten het personage vertolken tijdens de verschillende voorstellingen. Wij kregen Sepp Hendrix te zien als Oliver en Olivier Scheers als Dodger.

Annelies was prima voorbereid op wat ze te zien zou krijgen. Er loopt immers al geruime tijd een reeks Oliver: Achter de schermen op Ketnet, waar ze met belangstelling naar kijkt. De reeks volgt de jeugdige acteurs tijdens de audities en repetities en brengt achtergrondinformatie bij het verhaal. Sedert we vorig jaar naar Cats zijn geweest, heeft Annelies’ liefde voor de musical overigens een flinke boost gekregen. Onze cd van Cats is ondertussen zo goed als grijsgedraaid, maar in Antwerpen hebben we uiteraard meteen het cast album van Oliver! aangeschaft. Bij thuiskomst heb ik ’m meteen geript en op mijn mp3-speler geplaatst, en een kopietje gemaakt voor in de auto.

Annelies bij Oliver, Nancy en Dodger Oliver!

Annelies wou ook dolgraag een Oliver!-T-shirt, maar die bleken helaas niet te koop. Per voorstelling was er wel één exemplaar te winnen, maar we hadden geen geluk. Niet getreurd echter: na de voorstelling was er in de foyer nog een meet-’n-greet met drie leden van de cast. Annelies liet ons souvenirfotoboek signeren door Sepp Hendrix (Oliver), Liv Van Aelst (Nancy) en Olivier Scheers (Dodger), en het drietal was ook bereid om samen en apart met haar op de foto te gaan. Leuke herinneringen voor later, en uitstekend materiaal om de schoolvriendinnetjes een beetje jaloers te maken...

We hebben ons dagje Antwerpen afgesloten met een gezellig etentje in het Boston Steak House, en ja hoor, het was er even lekker als vorige keer!

Ondertussen hebben we ontdekt dat er ook via het internet T-shirts te winnen zijn, door je in te schrijven op de nieuwsbrief van Music Hall. We hebben natuurlijk meteen onze kans gewaagd, en guess what... Deze keer hadden we prijs! Annelies is inmiddels de trotse bezitster van een collectorsitem: een authentiek Oliver!-T-shirt!

www.musichall.be
www.stadsschouwburgantwerpen.be

maandag 27 december 2010

Reis om de wereld

IJssculpturenfestival 2010

In 2010 hebben we twee keer een reis om de wereld gemaakt. Niet in het echt natuurlijk. ‘Reis om de wereld’ was het thema van twee evenementen die we tijdens het afgelopen jaar hebben bezocht: in de zomer het zandsculpturenfestival in Blankenberge, en onlangs nog het ijssculpturenfestival in Brugge.

Op beide festivals waren bekende bouwwerken en personages van over de hele wereld meticuleus gesculpteerd door bijzonder getalenteerde internationale artiesten, in Blankenberge met rivierzand, in Brugge met sneeuw en ijs.

Omdat beelden meer zeggen dan woorden, geef ik hieronder meteen de links naar de fotoreeksen die ik van beide evenementen online heb gezet:

Het ijssculpturenfestival is nog tot 16 januari te bekijken op het Brugse stationsplein.

www.icesculpture.be
www.zandsculptuur.be

zaterdag 18 december 2010

Typografie in e-books

Ik heb de laatste weken een hoop e-books onder ogen gekregen. Sommige zijn gratis public domain-boeken die ik van Project Gutenberg heb gedownload, andere zijn boeken die ik in een e-bookstore heb aangekocht (o.a. Kobo, ebook.nl), nog andere zijn boeken die auteurs op hun eigen website aanbieden. Voor de goede orde: het gaat hier telkens om epub-bestanden, dus geen pdf.

Van al die boeken zijn er slechts bitter weinig die voldoen aan de gangbare typografische standaarden. In de meeste gevallen laten verscheidene typografische aspecten heel wat te wensen over, in tegenstelling tot de klassieke papieren boeken, waar doorgaans weinig op aan te merken valt. Hieronder geef ik een lijstje van de dingen die mij het meeste storen, telkens met twee voorbeelden (schermafdrukken gemaakt via Adobe Digital Editions): eenmaal zoals het niet moet en eenmaal volgens de regels van de kunst.

Aanhalingstekens en gedachtestreepjes

Vaak worden de rechte aanhalingstekens gebruikt ('...' en "...") in plaats van gekrulde aanhalingstekens (‘...’ en “...”). Rechte aanhalingstekens doen denken aan een antieke schrijfmachine. In professioneel drukwerk horen gekrulde aanhalingstekens (en weglatingstekens) te staan.

Rechte of gekrulde aanhalingstekens

Vaak worden koppeltekens (-) gebruikt in plaats van gedachtestreepjes (–). Ook een oude schrijfmachinegewoonte.

Koppeltekens of gedachtestreepjes

Uitvullen zonder afbreken

Vaak wordt de tekst uitgevuld zonder dat lange woorden afgebroken worden aan het einde van de regel, wat resulteert in heel wat regels met veel te grote spaties tussen de woorden. Dat is allerminst bevorderlijk voor de leesbaarheid. Omdat vrijwel geen enkele e-reader die vandaag op de markt is over ingebouwde afbreekalgoritmen beschikt, is uitvullen in epub-bestanden dus ten sterkste af te raden. Niet uitgevulde, links uitgelijnde tekst leest overigens veel prettiger, vind ik.

Uitvullen of links uitlijnen

Cursieve lettertypen

De meeste e-books bevatten geen ingesloten lettertypen. De reader geeft de tekst dan weer met een ingebouwd standaardlettertype. Cursieve tekst wordt elektronisch schuin gezet, wat in een geschreefd lettertype meestal een bijzonder lelijk resultaat geeft. In professionele typografie wordt gebruik gemaakt van aparte fonts voor cursief. Hetzelfde geldt overigens voor vet, maar daar valt het niet zo op; het verschil is bij cursief het duidelijkst te zien.

Schuingedrukt of echt cursief

Blanco regels tussen de alinea’s

Vaak staan er onnodige blanco regels tussen de alinea’s. In een doorlopende tekst, zoals een roman, is dat storend, zeker wanneer er veel met korte alinea’s van een of twee regels gewerkt wordt, zoals bij dialogen:

Blanco regels; geen insprong bij het begin van een alinea

In papieren romans vind je dat nooit. Daar is het gebruikelijk om de alinea’s zonder blanco regels op elkaar te laten aansluiten, met een kleine insprong aan het begin van iedere nieuwe alinea:

Geen blanco regels; insprong bij het begin van een alinea

Conclusie

Bij e-books die niet via een professionele uitgeverij tot stand zijn gekomen, zijn deze fouten nog enigszins verschoonbaar. Auteurs die hun eigen e-books aanbieden of vrijwilligers die public domain-boeken naar het epub-formaat omzetten, hebben meestal niet de nodige typografische en/of technische kennis. Al vind ik wel dat ze toch wat meer moeite zouden moeten doen om hun werk op een keurige manier te presenteren.

Van e-books die door uitgeverijen aangeboden worden, zou je toch zeker dezelfde typografische kwaliteit als in een papieren boek mogen verwachten, en ik moet helaas vaststellen dat dat lang niet altijd het geval is. Ik kan hieruit alleen maar concluderen dat de uitgeverijen het elektronisch uitgeven nog wat stiefmoederlijk behandelen. Gauw even converteren en de kous is af. Kwaliteitscontrole achten ze niet nodig. Als het maar leesbaar is.

Lezers van e-books worden blijkbaar nog niet altijd serieus genomen. Hebben zij dan geen recht op dezelfde kwaliteit die voor papieren uitgaven als vanzelfsprekend beschouwd wordt?

Ik moet een en ander toch ook een beetje relativeren: de kans is groot dat heel wat modale lezers zich daar allemaal niet aan storen en al die mankementen niet eens opmerken – wellicht vinden ze mij een muggenzifter. Maar typo-nerds als ik kunnen zich hier mateloos aan ergeren.

Mijn oplossing

Omdat ik dus nogal een pietje-precies ben en een beetje kan programmeren, heb ik snel even een Perl-scriptje gemaakt om mijn epub-bestanden te fatsoeneren alvorens ik ze op mijn reader zet en begin te lezen. Mijn scriptje zorgt ervoor dat een aantal lettertypen ingesloten worden (zodat ik straks echte cursieven te zien krijg), converteert rechte naar gekrulde aanhalingstekens (en weglatingstekens), vervangt uitgevulde tekst door links uitgelijnde tekst en vervangt koppeltekens door gedachtestreepjes waar van toepassing. Als er storende elementen in de lay-out zitten, pas ik daarna handmatig de CSS-stijlen aan. Daarvoor maak ik gebruik van Sigil, een gratis epub-editor.

Eén probleempje nog: de via een e-bookstore aangekochte e-books zijn doorgaans beveiligd met Adobe DRM (digtal rights management), waardoor je de bestanden niet zomaar kunt aanpassen. Die DRM moet er dus eerst afgehaald worden. Een echt probleem is dat niet, want de nodige Python-scripts zijn makkelijk op het internet te vinden (met dank aan i♥cabbages). DRM is bedoeld als een beveiliging tegen piraterij, maar in de praktijk is het alleen maar hinderlijk voor de reguliere gebruikers. De DRM verhindert hen immers om het bestand op meerdere readers te gebruiken, te converteren naar andere bestandsformaten of om het in een webbrowser te lezen als ze dat zouden willen (bijvoorbeeld met de Firefox-addon EPUBReader of via een cloud service als Ibis Reader). Voor de piraten is het omzeilen van DRM kinderspel, dus die hou je er niet mee tegen. Er gaan dan ook vele stemmen op om DRM gewoon af te schaffen.

Ik gooi de DRM dus meteen van al mijn aangekochte ebooks. Niet omdat ik het bestand illegaal wil verspreiden (doe ik niet, ik ben een eerlijke gebruiker), maar omdat ik er de typografische schoonheidsfoutjes wil kunnen uithalen om het boek in optimale omstandigheden te kunnen lezen.

Slechts héél af en toe kom ik een e-book tegen waar niets op aan te merken valt. In dat geval blijf ik er natuurlijk netjes af.

Koppelingen

code.google.com/p/epubcheck
code.google.com/p/sigil
www.adobe.com/products/digitaleditions
www.ebook.nl
www.epubread.com
www.gutenberg.org
www.ibisreader.com
www.kobobooks.com
www.threepress.org/document/epub-validate

dinsdag 14 december 2010

Astro-uitstap

atomiumEen paar weken geleden zijn we met een bus vol amateurastronomen van Volkssterrenwacht Beisbroek op astro-uitstap naar Brussel geweest. In de voormiddag stond een bezoek aan de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (in het Jubelpark) op het programma, waar we de onlangs heropende galerij van de precisie-instrumenten zijn gaan bekijken. Het gaat om een interessante collectie van astronomische instrumenten. Gelukkig weet onze voorzitter Jan Vandenbruaene hier ontzettend veel over, en hij geeft ons een bijzonder uitgebreide uitleg. Over ieder toestel of instrument weet hij wel iets interessants te vertellen. Uiteraard gaan we niet naar het museum voor één galerij, dat zou een beetje zonde zijn, dus terwijl we daar toch vertoeven, maken we van de gelegenheid gebruik om ook nog een ander deel van de vaste collectie kunstschatten te bekijken.

Na de lunch in het museumrestaurant, waar de lasagne maison en vooral de knapperige broodjes bijzonder lekker zijn, brengt de bus ons naar de Heizel voor een bezoekje aan het Atomium en het planetarium. Onderweg houden we nog even kort halt bij een gebouw dat ooit de eerste sterrenwacht van België was (maar nu voor andere doeleinden gebruikt wordt). Straatnamen in de buurt getuigen nog van dit stukje geschiedenis (Sterrenkundelaan, Galileïlaan, Queteletplein, Meridiaanstraat).

In een van de bollen van het Atomium loopt sedert kort een tentoonstelling over de kosmos, dus terwijl we toch in de buurt zijn, gaan we daar even kijken. Een onverwacht bezoekje aan het Atomium is altijd meegenomen. Even vrezen we voor lange wachttijden wanneer we de rij wachtenden in de onderste bol ontwaren, maar het blijkt loos alarm. De lange file bestaat uit toeristen die staan aan te schuiven voor de lift naar de bovenste bol. Met de roltrap, waar geen wachtrij staat, zij wij veel vlugger op onze bestemming. De tentoonstelling blijkt echter niet veel soeps, maar goed, we zijn toch weer eens in het Atomium geweest.

Na ons bezoek aan het Atomium brengt de bus ons driehonderd meter verder naar het planetarium. Hier willen we de voorstelling van Violent Universe bekijken met het nieuwe full dome projectiesysteem. Nadat Beisbroek een paar jaar geleden als eerste planetarium in België met een dergelijk digitaal projectiesysteem uitpakte, kon Brussel natuurlijk niet achterblijven, dus nu hebben zij er ook een. Maar dan wel een paar maatjes groter, want het planetarium van Brussel is een stuk groter dan dat van Brugge. Helaas hadden onze Brusselse collega’s te kampen met enkele technische moeilijkheden, die ook na vier keer herstarten niet van de baan waren: enkele projectoren weigerden pertinent dienst. Men besloot dan maar om een ander programma te proberen, Touching the Edge of the Universe, en gelukkig liep het nu wel goed.

Als afsluiter van onze uitstap zijn we nog eens langs geweest bij de collega’s van Volkssterrenwacht Mira in Grimbergen, waar we een uitgebreide rondleiding kregen. Een goed uur later waren we weer veilig en wel terug in Brugge.

www.atomium.be
www.beisbroek.be
www.kmkg-mrah.be
www.mira.be
www.planetarium.be