zondag 13 februari 2011

Nixon in China

Het was alweer een hele poos geleden dat ik nog eens naar Opera in de cinema was geweest. Voor wie het concept nog niet mocht kennen: Opera in de cinema is de bijzonder succesvolle formule van Kinepolis (en andere bioscopen zowat overal ter wereld) waarbij een aantal opera’s live in high definition in de bioscoop vertoond worden op hetzelfde ogenblik dat ze in de Metropolitan Opera in New York opgevoerd worden. Voor een fractie van de prijs die je in de ‘Met’ zou betalen, krijg je in Kinepolis de voorstelling van op de eerste rij te zien, aangevuld met interviews met cast en crew, een blik achter de schermen tijdens de decorwisselingen, een kijkje in de regiekamer, en zelfs een glaasje bubbels vooraf en/of in de pauze. In navolging van het operasucces is er tegenwoordig overigens ook al Theater in de cinema en Ballet in de cinema.

Nixon in China

Nixon in China had ik al lang van tevoren in mijn agenda aangestipt. De voorstelling van zaterdag was mijn eerste kennismaking met deze opera van John Adams, van wie ik eerder al Doctor Atomic had gezien (over Robert Oppenheimer en het Manhattan Project). Net als Doctor Atomic is het verhaal gebaseerd op een stukje twintigste-eeuwse Amerikaanse geschiedenis, in dit geval het bezoek van Richard Nixon aan China, en zijn ontmoeting met Mao Zedong in 1972.

Het voordeel van een hedendaagse opera is dat hij soms gedirigeerd wordt door de componist zelf, en dat was bij deze Met-productie inderdaad het geval. De rol van Nixon werd vertolkt door de bariton James Maddalena, die ook al op de première in 1987 het personage voor zijn rekening had genomen.

Nixon in China werd bij de première wat kritisch onthaald, maar tegenwoordig wordt het stuk gezien als de meest invloedrijke opera van de voorbije vijfentwintig jaar. Het is Adams’ eerste opera, en ik heb er ontzettend van genoten. De bij momenten minimalistische muziek, erg ritmisch en met veel herhalingen, deed me meteen aan Philip Glass denken.

In Kinepolis Brugge zat de zaal deze keer niet vol, in tegenstelling tot de opera’s die ik het voorbije seizoen heb bijgewoond. Maar dat heeft twee redenen. Ten eerste is deze opera pas later aan het programma toegevoegd en zat daarom niet inbegrepen in de abonnementsformules. Bovendien trekt zo’n moderne opera sowieso minder volk dan gekende klassiekers zoals Aïda of Carmen, waar de zalen telkens zo goed als uitverkocht waren. Maar de afwezigen hadden ongelijk. Dit is beslist geen opera waarbij je kans loopt in slaap te vallen. De muziek houdt je gegarandeerd wakker. Bovendien zit er erg veel humor in, en de vertolkingen waren van een bijzonder hoog niveau. John Adams is vanaf nu mijn favoriete operacomponist!

Opera in de Cinema

www.kinepolis.com/opera
www.metopera.org/hdlive

maandag 7 februari 2011

Oliver!

Een tijdje geleden zijn we weer eens naar Antwerpen gespoord om een musical te gaan bekijken. Oliver! voldeed in alle opzichten aan de verwachtingen. Het verhaal zal iedereen wel kennen: het gaat om een musicalbewerking van de klassieker Oliver Twist van Charles Dickens. Het speelt zich af in het Victoriaanse Londen en is een aanklacht tegen de wantoestanden uit die tijd. De musical begint wat somber, met de soepbedeling voor de kinderen in het werkhuis, maar de sombere sfeer wordt al gauw helemaal verdrongen door de opgewekte muziek en de humor. Het openingsnummer Soep is meteen een meezinger, en er zullen nog vele prachtige melodieën volgen.

Oliver!

Peter Van Den Begin schittert in de rol van Fagin. Een groot zanger is hij natuurlijk niet, maar dat vereist het personage ook niet. Musical is wat dat betreft heel wat minder veeleisend dan opera en operette, en we hebben de voorbije jaren al vaker Vlaamse theater- en tv-acteurs in musicals zien optreden. Verder herkenden we ook nog Peter Van De Velde als Bill Sikes, en Door Van Boeckel en Wanda Joosten als de Sowerberrys. In de voorstelling die wij te zien kregen, werd Hilde Norga vervangen door Liv Van Aelst voor de rol van Nancy. Voor de kinderhoofdrollen (Oliver en Dodger) zijn er telkens drie acteurs die om beurten het personage vertolken tijdens de verschillende voorstellingen. Wij kregen Sepp Hendrix te zien als Oliver en Olivier Scheers als Dodger.

Annelies was prima voorbereid op wat ze te zien zou krijgen. Er loopt immers al geruime tijd een reeks Oliver: Achter de schermen op Ketnet, waar ze met belangstelling naar kijkt. De reeks volgt de jeugdige acteurs tijdens de audities en repetities en brengt achtergrondinformatie bij het verhaal. Sedert we vorig jaar naar Cats zijn geweest, heeft Annelies’ liefde voor de musical overigens een flinke boost gekregen. Onze cd van Cats is ondertussen zo goed als grijsgedraaid, maar in Antwerpen hebben we uiteraard meteen het cast album van Oliver! aangeschaft. Bij thuiskomst heb ik ’m meteen geript en op mijn mp3-speler geplaatst, en een kopietje gemaakt voor in de auto.

Annelies bij Oliver, Nancy en Dodger Oliver!

Annelies wou ook dolgraag een Oliver!-T-shirt, maar die bleken helaas niet te koop. Per voorstelling was er wel één exemplaar te winnen, maar we hadden geen geluk. Niet getreurd echter: na de voorstelling was er in de foyer nog een meet-’n-greet met drie leden van de cast. Annelies liet ons souvenirfotoboek signeren door Sepp Hendrix (Oliver), Liv Van Aelst (Nancy) en Olivier Scheers (Dodger), en het drietal was ook bereid om samen en apart met haar op de foto te gaan. Leuke herinneringen voor later, en uitstekend materiaal om de schoolvriendinnetjes een beetje jaloers te maken...

We hebben ons dagje Antwerpen afgesloten met een gezellig etentje in het Boston Steak House, en ja hoor, het was er even lekker als vorige keer!

Ondertussen hebben we ontdekt dat er ook via het internet T-shirts te winnen zijn, door je in te schrijven op de nieuwsbrief van Music Hall. We hebben natuurlijk meteen onze kans gewaagd, en guess what... Deze keer hadden we prijs! Annelies is inmiddels de trotse bezitster van een collectorsitem: een authentiek Oliver!-T-shirt!

www.musichall.be
www.stadsschouwburgantwerpen.be

maandag 27 december 2010

Reis om de wereld

IJssculpturenfestival 2010

In 2010 hebben we twee keer een reis om de wereld gemaakt. Niet in het echt natuurlijk. ‘Reis om de wereld’ was het thema van twee evenementen die we tijdens het afgelopen jaar hebben bezocht: in de zomer het zandsculpturenfestival in Blankenberge, en onlangs nog het ijssculpturenfestival in Brugge.

Op beide festivals waren bekende bouwwerken en personages van over de hele wereld meticuleus gesculpteerd door bijzonder getalenteerde internationale artiesten, in Blankenberge met rivierzand, in Brugge met sneeuw en ijs.

Omdat beelden meer zeggen dan woorden, geef ik hieronder meteen de links naar de fotoreeksen die ik van beide evenementen online heb gezet:

Het ijssculpturenfestival is nog tot 16 januari te bekijken op het Brugse stationsplein.

www.icesculpture.be
www.zandsculptuur.be

zaterdag 18 december 2010

Typografie in e-books

Ik heb de laatste weken een hoop e-books onder ogen gekregen. Sommige zijn gratis public domain-boeken die ik van Project Gutenberg heb gedownload, andere zijn boeken die ik in een e-bookstore heb aangekocht (o.a. Kobo, ebook.nl), nog andere zijn boeken die auteurs op hun eigen website aanbieden. Voor de goede orde: het gaat hier telkens om epub-bestanden, dus geen pdf.

Van al die boeken zijn er slechts bitter weinig die voldoen aan de gangbare typografische standaarden. In de meeste gevallen laten verscheidene typografische aspecten heel wat te wensen over, in tegenstelling tot de klassieke papieren boeken, waar doorgaans weinig op aan te merken valt. Hieronder geef ik een lijstje van de dingen die mij het meeste storen, telkens met twee voorbeelden (schermafdrukken gemaakt via Adobe Digital Editions): eenmaal zoals het niet moet en eenmaal volgens de regels van de kunst.

Aanhalingstekens en gedachtestreepjes

Vaak worden de rechte aanhalingstekens gebruikt ('...' en "...") in plaats van gekrulde aanhalingstekens (‘...’ en “...”). Rechte aanhalingstekens doen denken aan een antieke schrijfmachine. In professioneel drukwerk horen gekrulde aanhalingstekens (en weglatingstekens) te staan.

Rechte of gekrulde aanhalingstekens

Vaak worden koppeltekens (-) gebruikt in plaats van gedachtestreepjes (–). Ook een oude schrijfmachinegewoonte.

Koppeltekens of gedachtestreepjes

Uitvullen zonder afbreken

Vaak wordt de tekst uitgevuld zonder dat lange woorden afgebroken worden aan het einde van de regel, wat resulteert in heel wat regels met veel te grote spaties tussen de woorden. Dat is allerminst bevorderlijk voor de leesbaarheid. Omdat vrijwel geen enkele e-reader die vandaag op de markt is over ingebouwde afbreekalgoritmen beschikt, is uitvullen in epub-bestanden dus ten sterkste af te raden. Niet uitgevulde, links uitgelijnde tekst leest overigens veel prettiger, vind ik.

Uitvullen of links uitlijnen

Cursieve lettertypen

De meeste e-books bevatten geen ingesloten lettertypen. De reader geeft de tekst dan weer met een ingebouwd standaardlettertype. Cursieve tekst wordt elektronisch schuin gezet, wat in een geschreefd lettertype meestal een bijzonder lelijk resultaat geeft. In professionele typografie wordt gebruik gemaakt van aparte fonts voor cursief. Hetzelfde geldt overigens voor vet, maar daar valt het niet zo op; het verschil is bij cursief het duidelijkst te zien.

Schuingedrukt of echt cursief

Blanco regels tussen de alinea’s

Vaak staan er onnodige blanco regels tussen de alinea’s. In een doorlopende tekst, zoals een roman, is dat storend, zeker wanneer er veel met korte alinea’s van een of twee regels gewerkt wordt, zoals bij dialogen:

Blanco regels; geen insprong bij het begin van een alinea

In papieren romans vind je dat nooit. Daar is het gebruikelijk om de alinea’s zonder blanco regels op elkaar te laten aansluiten, met een kleine insprong aan het begin van iedere nieuwe alinea:

Geen blanco regels; insprong bij het begin van een alinea

Conclusie

Bij e-books die niet via een professionele uitgeverij tot stand zijn gekomen, zijn deze fouten nog enigszins verschoonbaar. Auteurs die hun eigen e-books aanbieden of vrijwilligers die public domain-boeken naar het epub-formaat omzetten, hebben meestal niet de nodige typografische en/of technische kennis. Al vind ik wel dat ze toch wat meer moeite zouden moeten doen om hun werk op een keurige manier te presenteren.

Van e-books die door uitgeverijen aangeboden worden, zou je toch zeker dezelfde typografische kwaliteit als in een papieren boek mogen verwachten, en ik moet helaas vaststellen dat dat lang niet altijd het geval is. Ik kan hieruit alleen maar concluderen dat de uitgeverijen het elektronisch uitgeven nog wat stiefmoederlijk behandelen. Gauw even converteren en de kous is af. Kwaliteitscontrole achten ze niet nodig. Als het maar leesbaar is.

Lezers van e-books worden blijkbaar nog niet altijd serieus genomen. Hebben zij dan geen recht op dezelfde kwaliteit die voor papieren uitgaven als vanzelfsprekend beschouwd wordt?

Ik moet een en ander toch ook een beetje relativeren: de kans is groot dat heel wat modale lezers zich daar allemaal niet aan storen en al die mankementen niet eens opmerken – wellicht vinden ze mij een muggenzifter. Maar typo-nerds als ik kunnen zich hier mateloos aan ergeren.

Mijn oplossing

Omdat ik dus nogal een pietje-precies ben en een beetje kan programmeren, heb ik snel even een Perl-scriptje gemaakt om mijn epub-bestanden te fatsoeneren alvorens ik ze op mijn reader zet en begin te lezen. Mijn scriptje zorgt ervoor dat een aantal lettertypen ingesloten worden (zodat ik straks echte cursieven te zien krijg), converteert rechte naar gekrulde aanhalingstekens (en weglatingstekens), vervangt uitgevulde tekst door links uitgelijnde tekst en vervangt koppeltekens door gedachtestreepjes waar van toepassing. Als er storende elementen in de lay-out zitten, pas ik daarna handmatig de CSS-stijlen aan. Daarvoor maak ik gebruik van Sigil, een gratis epub-editor.

Eén probleempje nog: de via een e-bookstore aangekochte e-books zijn doorgaans beveiligd met Adobe DRM (digtal rights management), waardoor je de bestanden niet zomaar kunt aanpassen. Die DRM moet er dus eerst afgehaald worden. Een echt probleem is dat niet, want de nodige Python-scripts zijn makkelijk op het internet te vinden (met dank aan i♥cabbages). DRM is bedoeld als een beveiliging tegen piraterij, maar in de praktijk is het alleen maar hinderlijk voor de reguliere gebruikers. De DRM verhindert hen immers om het bestand op meerdere readers te gebruiken, te converteren naar andere bestandsformaten of om het in een webbrowser te lezen als ze dat zouden willen (bijvoorbeeld met de Firefox-addon EPUBReader of via een cloud service als Ibis Reader). Voor de piraten is het omzeilen van DRM kinderspel, dus die hou je er niet mee tegen. Er gaan dan ook vele stemmen op om DRM gewoon af te schaffen.

Ik gooi de DRM dus meteen van al mijn aangekochte ebooks. Niet omdat ik het bestand illegaal wil verspreiden (doe ik niet, ik ben een eerlijke gebruiker), maar omdat ik er de typografische schoonheidsfoutjes wil kunnen uithalen om het boek in optimale omstandigheden te kunnen lezen.

Slechts héél af en toe kom ik een e-book tegen waar niets op aan te merken valt. In dat geval blijf ik er natuurlijk netjes af.

Koppelingen

code.google.com/p/epubcheck
code.google.com/p/sigil
www.adobe.com/products/digitaleditions
www.ebook.nl
www.epubread.com
www.gutenberg.org
www.ibisreader.com
www.kobobooks.com
www.threepress.org/document/epub-validate

dinsdag 14 december 2010

Astro-uitstap

atomiumEen paar weken geleden zijn we met een bus vol amateurastronomen van Volkssterrenwacht Beisbroek op astro-uitstap naar Brussel geweest. In de voormiddag stond een bezoek aan de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (in het Jubelpark) op het programma, waar we de onlangs heropende galerij van de precisie-instrumenten zijn gaan bekijken. Het gaat om een interessante collectie van astronomische instrumenten. Gelukkig weet onze voorzitter Jan Vandenbruaene hier ontzettend veel over, en hij geeft ons een bijzonder uitgebreide uitleg. Over ieder toestel of instrument weet hij wel iets interessants te vertellen. Uiteraard gaan we niet naar het museum voor één galerij, dat zou een beetje zonde zijn, dus terwijl we daar toch vertoeven, maken we van de gelegenheid gebruik om ook nog een ander deel van de vaste collectie kunstschatten te bekijken.

Na de lunch in het museumrestaurant, waar de lasagne maison en vooral de knapperige broodjes bijzonder lekker zijn, brengt de bus ons naar de Heizel voor een bezoekje aan het Atomium en het planetarium. Onderweg houden we nog even kort halt bij een gebouw dat ooit de eerste sterrenwacht van België was (maar nu voor andere doeleinden gebruikt wordt). Straatnamen in de buurt getuigen nog van dit stukje geschiedenis (Sterrenkundelaan, Galileïlaan, Queteletplein, Meridiaanstraat).

In een van de bollen van het Atomium loopt sedert kort een tentoonstelling over de kosmos, dus terwijl we toch in de buurt zijn, gaan we daar even kijken. Een onverwacht bezoekje aan het Atomium is altijd meegenomen. Even vrezen we voor lange wachttijden wanneer we de rij wachtenden in de onderste bol ontwaren, maar het blijkt loos alarm. De lange file bestaat uit toeristen die staan aan te schuiven voor de lift naar de bovenste bol. Met de roltrap, waar geen wachtrij staat, zij wij veel vlugger op onze bestemming. De tentoonstelling blijkt echter niet veel soeps, maar goed, we zijn toch weer eens in het Atomium geweest.

Na ons bezoek aan het Atomium brengt de bus ons driehonderd meter verder naar het planetarium. Hier willen we de voorstelling van Violent Universe bekijken met het nieuwe full dome projectiesysteem. Nadat Beisbroek een paar jaar geleden als eerste planetarium in België met een dergelijk digitaal projectiesysteem uitpakte, kon Brussel natuurlijk niet achterblijven, dus nu hebben zij er ook een. Maar dan wel een paar maatjes groter, want het planetarium van Brussel is een stuk groter dan dat van Brugge. Helaas hadden onze Brusselse collega’s te kampen met enkele technische moeilijkheden, die ook na vier keer herstarten niet van de baan waren: enkele projectoren weigerden pertinent dienst. Men besloot dan maar om een ander programma te proberen, Touching the Edge of the Universe, en gelukkig liep het nu wel goed.

Als afsluiter van onze uitstap zijn we nog eens langs geweest bij de collega’s van Volkssterrenwacht Mira in Grimbergen, waar we een uitgebreide rondleiding kregen. Een goed uur later waren we weer veilig en wel terug in Brugge.

www.atomium.be
www.beisbroek.be
www.kmkg-mrah.be
www.mira.be
www.planetarium.be

maandag 22 november 2010

Gratis e-books

Sedert ik mijn e-reader heb, ben ik eens op zoek gegaan naar gratis e-books. Ik heb er inmiddels al een heleboel gevonden. Gewoon legaal, welteverstaan, want gratis hoeft natuurlijk geen synoniem te zijn met illegaal (ja, illegale e-books zijn er natuurlijk ook, en wie weet wat torrents zijn heeft ze zo gevonden).

Af en toe is er dus een schrijver of uitgever die een nieuw boek onder de aandacht wil brengen door, al of niet tijdelijk, de e-bookversie gratis op het net te gooien (zoals onlangs nog 15 minuten van Maaike Schutten, of What matters now van Seth Godin). En tot eind dit jaar kun je nog iedere week een gratis boek krijgen op www.eBookstick.nl. Soms vragen de milde schenkers een kleine tegenprestatie: wil je het bestand downloaden, moet je daar dan eerst melding van maken via Twitter of Facebook; pay with a tweet heet dat. Op die manier maak je wat promotie voor het boek dat je hebt gedownload. Een kleine tegenprestatie, en het kost je niets. Ook bij Copia (www.thecopia.com), een nieuw social e-readingplatform, kun je gratis enkele boeken krijgen die elders gewoon worden verkocht. Maar dan moet je wel eerst een account aanmaken.

Je vindt ook makkelijk een hoop klassiekers waarvan het copyright al lang verlopen is en die dus vrij verspreid mogen worden. Zo heb ik op www.epubbooks.com en op Project Gutenberg (www.gutenberg.org) een heleboel boeken gedownload van schrijvers als Charles Dickens, H.G. Wells, Jules Verne, Lewis Carroll, R.L. Stevenson, Mark Twain en Arthur Connan Doyle, om er maar enkelen te noemen. Heel wat van die klassiekers heb ik weliswaar in mijn jeugd al gelezen, maar een hoop andere nog niet, en die achterstand wil ik nu inhalen. Het grootste aanbod van gratis boeken is uiteraard Engelstalig, maar Project Gutenberg heeft ook een redelijk aanbod in andere talen.

Eén ding is me in ieder geval duidelijk geworden: ik ga de komende tijd wat meer lezen en wat minder tv kijken (of wat minder slapen)…

www.ebookstick.nl
www.epubbooks.com
www.gutenberg.org
www.paywithatweet.com
www.thecopia.com

vrijdag 19 november 2010

Een leven zonder jou

eenlevenzonderjouAlle lof voor deze ontroerende en knap gemaakte musical van Rory Six en Kai Hüsgen, gebaseerd op het boek Als rozenblaadjes vallen van Brigitte Minne. Deze productie krijgt jammer genoeg niet evenveel aandacht als Dans der vampieren of Oliver, maar Een leven zonder jou heeft alleszins niveau, dat is het minste wat je ervan kunt zeggen. De musical is dan ook terecht al in de prijzen gevallen: op 31 mei werd de productie in Nederland bekroond met de MusicalMakersBeurs.

Een leven zonder jou is een eenvoudige, intieme musical met een kleine maar bijzonder talentvolle cast en een simpel maar doeltreffend decor en een aangrijpend verhaal. Ook de orkestrale bezetting is minimaal: een keyboard en een cello, dat is alles. Maar meer is er ook niet nodig. Alles klopt gewoon. Deze eerste musical waarvoor Rory Six de muziek schreef, en samen met Kai Hüsgen ook het libretto, bewijst dat hij talent heeft.

En ook op het podium heb ik heel wat talent gezien. De cast, bestaande uit Marleen van der Loo, Pieter Van Nieuwenhuyze en Lotte Geertsma, is uitstekend op elkaar ingespeeld en ze vertolken hun personage alledrie uitstekend.

Een leven zonder jou tourt nog deze en volgende maand door Vlaanderen en Nederland. Kijk voor plaatsen en data op de website. Echt een aanrader!

www.eenlevenzonderjou.com